Zamek Sokolec

amek Sokolec, znany również jako Falkenstein, znajduje się u stóp Krzyżnej Góry w Rudawach Janowickich, w pobliżu miejscowości Janowice Wielkie. Jego budowa datowana jest na połowę XIV wieku, prawdopodobnie z inicjatywy książąt świdnicko-jaworskich. Celem wzniesienia warowni mogła być ochrona szlaku handlowego w dolinie Bobru lub zabezpieczenie lokalnego osadnictwa. Alternatywna etymologia nazwy zamku, pochodząca od sokołów zamieszkujących okoliczne skały, znajduje odzwierciedlenie w historycznych nazwach ""Vesten Walkenstein"", ""Burg Falkenstein"" i ""House Falkenstein"".

Pierwsza wzmianka o burgrabim zamkowym, Clericusie Bolcze, pochodzi z 1369 roku. W 1372 roku księżna Agnieszka Habsburżanka, wdowa po księciu Bolku II, oddała zamek w dzierżawę rycerzowi Hannosowi Reinbaben, a następnie Rudigerowi von Wiltberg. Na 

Widok z lotu ptaka od południowego-wschodu, fot. ZeroJeden, X 2013

początku XV wieku warownia należała do czeskiego rycerza Wacława z Donina i jego braci.

Podczas wojen husyckich właściciele zamku wykorzystywali konflikt do grabieży i rozbojów. Początkowo sprzyjali husytom, lecz później wystąpili przeciwko nim. W 1434 roku zaprosili na zamek dowódców husyckich – księdza Bedřicha ze Strážnic i starostę niemczańskiego Michálka, a następnie ich uwięzili. W odwecie husyci najechali na zamek i spalili go w nocy z 11 na 12 sierpnia 1434 roku.

W 1442 roku jako właściciel zamku wzmiankowany jest Conrad von Nimptsch, a następnie jego wuj Hans Wiesse i brat Heinrich von Nimptch. Po prowizorycznej odbudowie zamek pełnił funkcję siedziby rycerskiej, a być może także bazą dla grup trudniących się rozbojem. Istnienie warowni zakończyło się prawdopodobnie podczas ekspedycji wojsk królewskich Macieja Korwina w latach 1475/76. W XVI wieku zamek określany był już jako ruina.

Zamek Sokolec wzniesiono na planie zbliżonym do czworokąta, 

Plan zamku według 'Leksykonu zamków w Polsce' [źródło]

z wykorzystaniem łupków granitowych i drewna. Od zachodu warownię chroniły wysokie skały, a od wschodu i północy – mur obwodowy. Główny budynek przylegał do ściany Krzyżnej Góry, posiadając kilka kondygnacji. Na dziedzińcu znajdowały się dodatkowe budynki, a na szczycie góry wznosiła się drewniana wieża strażnicza. Zamek nie posiadał studni, dlatego wykuto w skale cysternę na wodę.

Na początku XIX wieku teren zamku wszedł w skład dóbr karpnickich księcia Wilhelma von Preussen. W 1832 roku na szczycie Krzyżnej Góry, z polecenia księżnej Marii von Hessen Homburg, ustawiono żelazny krzyż upamiętniający zbliżającą się rocznicę urodzin księcia. Krzyż ten, wykonany w Królewskiej Odlewni w Gliwicach, ważył dwie tony i został ozdobiony sentencją.

Obecnie zachowały się jedynie fragmenty murów obwodowych, pozostałości budynków mieszkalnych oraz relikty wałów ziemnych i fosy. Ruiny zamku Sokolec stanowią popularny cel wycieczek, a wstęp na teren jest wolny. Trasa prowadzi przez schronisko Szwajcarka i wymaga pewnego wysiłku, zwłaszcza wejście na Krzyżną 

Zamek Sokolec na zdjęciu z 1930 roku

Górę. W pobliżu znajdują się również inne atrakcje turystyczne, takie jak Sokoliki, Kolorowe Jeziorka i Miedzianka.