amek w Janowcu, położony na wysokiej skarpie zachodniego brzegu Wisły, jest jednym z ciekawszych przykładów rezydencji szlacheckich w Polsce. Początki osady, na której wzniesiono zamek, sięgają XIII wieku, a już w 1325 roku istniała tu parafia diecezji krakowskiej.
Pod koniec XV wieku Serokomlę (ówczesna nazwa miejscowości) kupują Piotr z Dąbrowicy Firlej herbu Lewart i jego syn Mikołaj. Mikołaja, który osiągnął urzędy hetmana wielkiego koronnego i kasztelana
Zamek w Janowcu na zdjęciu z lat 1918-35
krakowskiego, uważa się za fundatora zamku. Najnowsze badania wskazują, że budowa zamku miała miejsce w latach 1508-1526. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z przywileju lokacyjnego Zygmunta Starego z 1537 roku, który zezwala na lokację Janowca w pobliżu warowni Piotra Firleja.
Zamek wzniesiono w miejscu o naturalnych walorach obronnych, na skraju wysokiej wiślanej skarpy, odciętej fosą. Założenie miało nieregularny plan, dostosowany do topografii terenu. Rozległy obszar otoczono murem, frontem zwróconym ku fosie. Była to najsilniej ufortyfikowana część zamku. Składała się z budynku bramnego z przedbramiem, bastei wyposażonej w strzelnice oraz baszty typu puntone. W połowie długości murów północnego i południowego znajdowały się dwie czworoboczne wieże mieszkalne. Wschodni odcinek dziedzińca od bramy do wież mieszkalnych nazywano Wielkim Dziedzińcem, a zachodni, Mały Dziedziniec, miał charakter gospodarczy. Do budowy wykorzystano miejscową opokę górnokredową oraz cegłę jako materiał uzupełniający.
Po
fot. ZeroJeden, VI 2003
śmierci Piotra Firleja zamek w Janowcu przypadł w spadku jego synowi Andrzejowi, stając się jego główną siedzibą. W latach 1577-1585, pod kierunkiem Santi Gucciego, jednego z wybitniejszych architektów renesansu, dokonano rozbudowy zamku. Wzniesiono dwa skrzydła pałacowe pomiędzy bramą i południową wieżą mieszkalną oraz między basteją a północną wieżą mieszkalną. Skrzydło południowe było piętrowe, z niskimi kazamatami, i posiadało pięć reprezentacyjnych komnat. Od strony dziedzińca znajdował się kolumnowy krużganek ze schodami prowadzącymi na piętro. Oba skrzydła ozdobiono renesansową attyką. Komunikację między nimi zapewniał krużganek biegnący wzdłuż muru oddzielającego Wielki Dziedziniec od części gospodarczej. Mur ten łączył dotychczasową północną wieżę z południową, zapewniając komunikację między nowymi zabudowaniami.
Kolejna rozbudowa miała miejsce po przejściu Janowca w ręce Tarłów herbu Topór pod koniec XVI wieku. Wzniesiono wtedy skrzydło wschodnie, gdzie nad częścią bastejową powstały
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2018
komnaty o łukowatych ścianach zewnętrznych, a bliżej bramy mniejsze izby. Od strony dziedzińca skrzydło to posiadało filarowo-arkadowe krużganki. Południowy pałac Firlejów został przedłużony, tworząc tzw. Wielką Amfiladę. Na jej końcach wzniesiono dwie cylindryczne wieże. Aby ujednolicić wygląd elewacji od strony miasta, zmodyfikowano wszystkie otwory okienne. Zabudowano także zachodni narożnik Małego Dziedzińca, tworząc Apartament Zachodni z alkierzową izbą w wieży. Z uwagi na zajęcie części Małego Dziedzińca przez nowe budynki, od północy wzniesiono obszerne zabudowania dla kuchni i służby. Wnętrza wzbogacono o biało-czerwone pasy na murach zewnętrznych i postacie żołnierzy namalowane na elewacjach zewnętrznych.
W 1654 roku Janowiec, jako posag Barbary Tarłówny, stał się własnością Lubomirskich. Po ""potopie"" szwedzkim Lubomirscy odbudowali zamek, nadając mu ostateczny kształt. Powstała wtedy barokowa kaplica projektu Tylmana z Gameren, wzniesiona przy murze z galerią pomiędzy dziedzińcami.
W 1783 roku dobra janowieckie kupił Mikołaj Piastowski
Ruiny zamku na widokówce z lat 1912-14
herbu Junosza. Roztrwonił majątek i zmarł w 1803 roku, pozostawiając zamek w złym stanie. Kolejni właściciele nie interesowali się odbudową i traktowali zamek jako źródło materiałów budowlanych.
W 1928 roku ruiny nabył Leon Kozłowski. Ostatni prywatny właściciel zamku w Polsce Ludowej sprzedał go w 1975 roku Muzeum Kazimierza Dolnego (obecnie Muzeum Nadwiślańskie). Prace konserwatorskie odsłaniają dawne piękno zamku. Prace archeologiczne ujawniły relikty drewniano-murowanej budowli w części zachodniej oraz mur na dziedzińcu głównym, co może świadczyć o istnieniu wcześniejszej, być może XV-wiecznej budowli obronnej należącej do Janowskich. W 1993 roku zdecydowano się odbudować część skrzydeł i stworzyć w nich hotel, kawiarnie, muzeum oraz ośrodek kulturalny.
Obecnie zamek w Janowcu jest udostępniony turystom jako tzw. trwała ruina. Niewielkie muzeum znajduje się w odnowionym skrzydle północnym. Zwiedzić można także skrzydło wschodnie oraz dziedziniec. Pozostała część
Włącz 3D
mek 
