Wieża książęca w Rakowicach Wielkich

 Rakowicach Wielkich w późnym średniowieczu funkcjonowały co najmniej dwa folwarki: królewski i miejski, a siedziby ich zarządców znajdowały się w niewielkich wieżach mieszkalnych.

Wieża miejska, starsza z tych budowli, została przypuszczalnie wzniesiona po 1491 roku przez Georga von Zedlitz, który odziedziczył znaczną część miejscowości po Nickelu Młodszym von Zedlitz. W 1535 roku Nicolasi Georg von Zedlitz zrzekli się praw do folwarku na rzecz miasta Lwówka, które posiadało go do XVII wieku, kiedy to przeszedł w ręce prywatne. Po 1945 roku wieża wraz z zabudowaniami folwarcznymi stała się częścią Państwowego Gospodarstwa Rolnego i była wykorzystywana jako magazyn.

Wieża miejska zbudowana została z łamanego piaskowca wzmocnionego kamiennymi ciosami w narożach, na planie prostokąta o bokach około 8,4 x 9 metrów. Pierwotnie posiadała 

Widok od północnego-zachodu, fot. ZeroJeden, IX 2003

cztery kondygnacje. Parter pełnił funkcje gospodarcze, pierwsze piętro mieściło świetlicę i trakt schodowy, a drugie piętro służyło jako apartamenty mieszkalne. Czwartą kondygnację zajmował drewniany ganek obronny wsparty na kamiennych kroksztynach z otworami strzelniczymi w podłodze i ścianach, który w XVIII wieku zastąpiono dachem mansardowym. Początkowo do wieży prowadził kamienny późnogotycki portal umieszczony w północnej elewacji na wysokości trzeciej kondygnacji. W okresie nowożytnym wejście gotyckie zamurowano, a jego funkcję przejął otwór w przyziemiu, z czasem poszerzony i wyposażony w podwójne drzwi z ryglem. Wnętrze wieży oświetlało kilkanaście szczelin o wymiarach ok. 15x60 cm oraz pięć większych okien mierzących ok. 70x85 cm. Wieża miejska stoi przy drodze prowadzącej do Lwówka, na południowym skraju wsi i jest ogólnie dostępna z zewnątrz.

Około 500 metrów na północ od dawnego folwarku miejskiego znajdują się ruiny wieży zwanej książęcą, choć jej fundatorem i pierwszym właścicielem był zarządca dóbr królewskich Simon (Hans?) Reussner. Została ona wzniesiona 

fot. JAPCOK, IX 2003

na początku XVI wieku w celach mieszkalnych. W latach późniejszych wieża wraz z folwarkiem należała do drobnych feudałów.

Wieża książęca została zbudowana z łamanego kamienia uzupełnionego ciosami z piaskowca, na planie prostokąta o wymiarach ok. 10 x 12 metrów. Posiadała trzy kondygnacje. Najniższa mieściła dużą sklepioną izbę i wąską sień z kamiennymi schodami prowadzącymi na pierwsze piętro. Drugie piętro, przekryte stropem, podzielone było przepierzeniem na pokój mieszkalny, komorę i latrynę z metalowym naczyniem i kamienną rynną. Wejście do wieży znajdowało się w ścianie północnej i ozdobione było kamiennym portalem z półkolistym łukiem. Dostęp światła zapewniały większe okna z dekoracją fasciową oraz wąskie otwory szczelinowe. Budynek zwieńczono kamiennym gzymsem i nakryto dachem czterospadowym, który w XVIII wieku zastąpiono stromym dachem dwuspadowym.

Wieża książęca zachowała się w całości do lat 60. XX wieku, gdy w wyniku osuwania się murów zawalił się jej dach, a kilka lat później 

fot. ZeroJeden, IX 2003

również stropy i wyższe partie ścian. Od tego czasu pozostaje w ruinie. Zachowały się jedynie dolne partie murów zewnętrznych do wysokości piętra i fragmenty podziałów wewnętrznych najniższej kondygnacji. Ruiny wieży książęcej znajdują się około 500 metrów na północ od wieży miejskiej, po lewej stronie drogi prowadzącej do Lwówka Śląskiego. Dostęp do ruin nie jest niczym ograniczony.