miejscu obecnego zamku w Sierakowie istniał wcześniej słowiański gród. Pierwsza wzmianka o miejscowości Sieraków, wówczas zwanej Zirckow, pochodzi z 1251 roku. Jako miasto, Sieraków wymieniono po raz pierwszy w dokumentachz 1338 roku. Przypuszczalnie w tym czasie, w pobliżu brodu na Warcie, funkcjonował drewniany dwór lub wieża obronna, prawdopodobnie wzniesiona przez przedstawicieli rodu Sierakowskich herbu Nałęcz.
W drugiej połowie XIV wieku drewniana konstrukcja została rozbudowana lub zastąpiona gotycką, murowaną warownią. Za budowniczego zamku uważa się Maćka Borkowica herbu Napiwon, wojewodę poznańskiego (zm. 1360), lub jego domniemaną córkę Wichnę Uzarzewską z Sierakowa (zm. ok. 1400). Na początku XV wieku właścicielem zamku był Dobrogost Sierakowski, dowódca chorągwi Nałęczów w bitwie pod Grunwaldem. Po jego śmierci w 1450 roku jego spadkobiercy sprzedali część Sierakowa Łukaszowi Górce herbu Łodzia, wojewodzie poznańskiemu.
W
fot. ZeroJeden, IV 2005
drugiej połowie XV wieku Łukasz Górka lub jego syn Uriel dokonali pewnych zmian w układzie przestrzennym i wyposażeniu warowni, przekształcając Sieraków w jedną z głównych siedzib rodu i centrum administracyjne dóbr. Inwestycje ograniczały się do wnętrz, obejmując bogato dekorowane stropy, kafle piecowe i posadzki. Po śmierci Uriela dobra dziedziczył Łukasz Górka, który pod koniec życia sprzedał warownię Jakubowi Rokossowskiemu herbu Glaubicz.
Rokossowscy nie traktowali zamku jako siedziby rodowej, dlatego Jan Rokossowski sprzedał go Janowi Opalińskiemu herbu Łodzia za kwotę 60 000 florenów. Prawdopodobnie w chwili transakcji zamek nie był w najlepszym stanie. Na przełomie XVI i XVII wieku zamek częściowo zniszczył pożar. Syn Jana, Piotr Opaliński, dokonał jego przebudowy, angażując włoskiego architekta Krzysztofa Bonadurę Starszego. Inwestycje wpisały się w rozwój Sierakowa jako centrum rodowego Opalińskich, gdzie kwitło życie kulturalne i naukowe, także dzięki pobytowi Jana Amosa Komeniusza.
Po śmierci Piotra
Makieta zamku w muzeum, fot. ZeroJeden, III 2002
majątek odziedziczyła jego żona Zofia Kostczanka Opalińska, a następnie synowie Łukasz i Krzysztof. Sieraków przypadł Łukaszowi, jednak Krzysztof zamieszkał tam niemal na stałe. W 1647 roku odkupił on dobra sierakowskie i podjął się kolejnej przebudowy zamku i jego otoczenia, zakładając ogród i budując teatr w jednymz pomieszczeń zamkowych. Krzysztof Opaliński, poeta i mecenas sztuki, urodził się na zamku w Sierakowiew 1609 roku.
Po śmierci Krzysztofa Opalińskiego w 1656 roku majątek odziedziczył jego syn Jan Karol, który gościł w sierakowskim zamku króla Jana Kazimierza i Marię Ludwikę. Córka Jana Karola, Katarzyna, poślubiła Stanisława Leszczyńskiego, późniejszego króla Polski. Podczas wojny północnej zamek nie uległ większym zniszczeniom, choć inwentarz z 1721 roku wskazywał na jego zły stan techniczny.
W 1747 roku córka Katarzyny, Maria Leszczyńska, sprzedała posiadłość Henrykowi Brühlowi za sumę miliona złotych. Brühl dokonał pobieżnego remontu, jednak stan budowli pozostał zły. Po śmierci Brühla
Makieta zamku w muzeum, fot. ZeroJeden, III 2002
dobra sierakowskie nabył Piotr Mikołaj Neugarten von Gartenberg, który ze względu na zagrożenie katastrofą budowlaną podjął decyzję o rozbiórce skrzydła północnego i wykorzystaniu materiału do remontu skrzydła południowego, gdzie urządził swoją siedzibę.
W roku 1780 von Gartenberg odstąpił majątek zięciowi, baronowi Abrahamowi von Fritsch, który w 1789 sprzedał go hrabiemu Łukaszowi Bnińskiemu. Po nim majątkiem zarządzał jego brat Ignacy, a następnie wdowa po nim Franciszka, i wreszcie syn Aleksander. Od 1818 roku całość dóbr znajdowała się w rękach Friedricha Ernesta von Kottwitz, a od 1829 stanowiła własność króla pruskiego Friedricha Wilhelma III, który utworzył na terenie folwarków zamkowych królewskie stado ogierów.
Zapewne w 1832,w związku z wytyczeniem ulicy łączącej miasto ze stadem, zamek został rozebrany aż do fundamentów. Ocalało jedynie przyziemie skrzydła południowego, wykorzystywane później jako
Rekonstrukcja rzutu piętra zamku według J.Skuratowicza [źródło]
magazyny. W latach 90. XX wieku, z inicjatywy wojewody poznańskiego Włodzimierza Łęckiego, dawna rezydencja Opalińskich została częściowo zrekonstruowana na potrzeby siedziby muzeum. Zrekonstruowano skrzydło południowe, nadbudowując zachowane piwnice i nakrywając budynek stromym dachem. Skrzydło północne oraz wewnętrzny dziedziniec zaznaczono jedynie w zarysie, na poziomie terenu.
Średniowieczny zamek miał plan czworoboku o wymiarach 24x26 metrów, z dwoma budynkami mieszkalnymi, północnym i południowym, połączonymi w części zachodniej. Każde ze skrzydeł liczyło po trzy kondygnacje, obejmujące sklepione piwnice, izby z latryną na piętrze i część magazynową na poddaszu. Brama do zamku znajdowała się od strony wschodniej. W piwnicach jednego ze skrzydeł wykopano studnię, która z czasem została adaptowana na chłodnię.
W czasach Piotra i Krzysztofa Opalińskich budynki mieszkalne podwyższono, zmieniono ich podziały wewnętrzne, a warownię przekształcono w barokową rezydencję. Skrzydła północne i południowe połączono na poziomie drugiego piętra tworząc niewielki dziedziniec wewnętrzny. W skrzydle północnym umieszczono kaplicę, skarbiec, kuchnię i spiżarnię, a powyżej apartamenty mieszkalne. W skrzydle południowym
Rekonstrukcja rzutu przyziemia zamku według J.Skuratowicza [źródło]
mieściła się kwadratowa, sklepiona sionka oraz duża polichromowana jadalnia. Trzecie piętro skrzydła zajmowała izba, często zwana biblioteką, i okazała sala.
W 1991 roku postanowiono, że zrekonstruowane skrzydło południowe zamku stanie się miejscem spoczynku sarkofagów Opalińskich, odkrytych w podziemiach klasztoru bernardynów. Projekt odbudowy zrealizowano w roku 1995. Nowe skrzydło wzniesiono na rzucie prostokąta, z wykorzystaniem pozostałości średniowiecznych murów i sklepień.
W zrekonstruowanym skrzydle zamkowym znajduje się obecnie Muzeum Opalińskich. Jego kolekcje obejmują znaleziska archeologiczne, dzieła sztuki i pamiątki związane z rodem Opalińskich. Na wyróżnienie zasługuje Sala Reprezentacyjna, utrzymana na wzór dawnej sali jadalnej, oraz Sala Łukowa zwana Gabinetem Wojewody. Najcenniejszym miejscem na zamku jest mauzoleum, w którym umieszczono sarkofagi przedstawicieli rodu Opalińskich, w tym sarkofag Piotra Opalińskiego, Zofii z Kostków, Krzysztofa, Piotra Adama i Jana Karola.
Zamek usytuowany jest na południowym brzegu Warty, w północno-wschodniej części Sierakowa. Obecny adres Muzeum to Stadnina 3a.
Włącz 3D
miejscu obecnego zamku 
