adom, usytuowany na terenie dzielnicy sandomierskiej, w X wieku był ośrodkiem grodowym. Pierwsza wzmianka pisemna o Radomiu pochodzi z 1155 roku. Około 1350 roku król Kazimierz Wielki ulokował na prawie średzkim Nowe Miasto, oddalone około kilometra od dotychczasowej osady, otoczone murem obronnym o długości blisko 1200 metrów i nawodnioną fosą.
Zamek w Radomiu, wzniesiony przez Kazimierza Wielkiego, stanowił integralną część fortyfikacji miejskich. Budowę zamku rozpoczęto prawdopodobnie
Budynek zamkowy od południowego-wschodu, fot. ZeroJeden, V 2000
w końcowej fazie wznoszenia murów miejskich w drugiej połowie lat 50. XIV wieku. Czworobok założenia zajmował południowo-wschodnią część miasta i oddzielony był od niego murem oraz wałem i fosą. Stanowił przykład nizinnego zamku miejskiego.
Odtworzenie wyglądu pierwotnej gotyckiej postaci zamku, ze względu na późniejsze zniszczenia i przebudowy, jest trudne. Składał się z murów obwodowych, domu mieszkalnego, wieży głównej oraz wieży bramnej. Mury obwodowe za wyjątkiem odcinka oddzielającego go od miasta posiadały krenelaż i ganek dla straży. Wjazd do zamku prowadził od strony miasta.
Główny budynek mieszkalny, zwany ""Domem wielkim"", wzniesiono z cegły na planie zbliżonym do prostokąta, o wymiarach 38x10,5 metra. Był on wysunięty o 7,5 metra przed lico murów miejskich i wsparty kilkoma potężnymi kamiennymi przyporami. Posiadał dwie lub trzy kondygnacje oraz podpiwniczenie. Na parterze znajdowały się pomieszczenia administracyjne, a na piętrze komnaty mieszkalne i reprezentacyjne. Przy zachodnim narożniku domu znajdowała
Zamek radomski na zdjęciu B.Wolskiego z lat 1910-22
się wieża zapewniająca komunikację i umożliwiająca dostęp na mury.
Częstym gościem na zamku był Władysław Jagiełło, a potem jego następcy. Tutaj w 1401 roku zawarto unię radomsko-wileńską. W 1489 roku Kazimierz Jagiellończyk przyjął na zamku hołd lenny mistrza krzyżackiego Jana von Tieffen. W 1505 roku na zamku miał miejsce sejmik z udziałem Aleksandra Jagiellończyka, na którym uchwalono konstytucję ""Nihil novi"" oraz zatwierdzono zbiór praw kanclerza Jana Łaskiego.
W XV i XVI wieku zamek wzbogacił się o skrzydło zachodnie gospodarcze. Na parterze mieściło kuchnię, spiżarnię i piekarnię, a na piętrze izbę jadalną. W narożniku płd-wsch wzniesiona została wieża nazywana ""białą"". Druga mniejsza wieża stanęła w narożniku płn-wsch, zwana ""basztą złodziejską"" służyła jako więzienie dla pospolitych przestępców. Kolejna wieża drewniana oblepiona gliną, została wzniesiona na wale przed zamkiem. Z budynkiem głównym połączona była gankiem i pełniła zapewne funkcję latryny.
fot. ZeroJeden, IV 2005
Możliwe, że ""biała"" wieża powstała z wcześniejszej baszty.
W latach 1510-1515 kasztelan radomski, podskarbi koronny Mikołaj Szydłowiecki przeprowadził rozbudowę zamku, prawdopodobnie pod wpływem Zygmunta Augusta. Dom wielki przebudowano na renesansową rezydencję. Od strony dziedzińca został ozdobiony krużgankami, dobudowano taras, a wieżę ""białą"" zwieńczono attyką. Wzniesiono również nowe skrzydło zachodnie głównie dla celów gospodarczych.
Zamek posiadał bogaty wystrój. Jedna z komnat posiadała kasetonowy strop z pozłacanymi różami, w zamku były marmurowe kominki i dekoracyjne kaflowe piece. Skrzydło zachodnie mieściło na parterze kuchnię, spiżarnię i piekarnię, a na piętrze jadalnię, połączoną z domem wielkim krytym gankiem. Zamek posiadał łaźnię, ogrody i stajnie dla 130 koni.
Niewielkich zmian dokonano jeszcze przed 1567 rokiem. W 1655 roku na zamek wkroczył król szwedzki Karol Gustaw. Kiedy Szwedzi zostali wyparci z Radomia zdewastowali zamek i podpalili miasto. Po tych zniszczeniach do odbudowy został zobowiązany
Próba rekonstrukcji zamku radomskiego według arch. A.Pinno z 1940 roku [źródło]
starosta Gołuchowski.
Ostatnia duża przebudowa miała miejsce w 1787 roku. Wtedy to starosta Aleksander Potkański obniżył dom wielki o jedną kondygnację i wydłużył kosztem pozostałości zniszczonej wieży ""białej"". Jeszcze w końcu XVIII wieku władze austriackie postanowiły rozebrać wieże zamkowe i mur obwodowy od strony miasta, a zamek został przystosowany na potrzeby urzędów, a później Archiwum Akt Grodzkich.
W 1863 roku zaniedbaną ostatnią pozostałość po zamku - dom wielki - przekazano kościołowi, który przekształcił go w plebanię i czasową rezydencję biskupów sandomierskich. Do czasów współczesnych zachowała się jedynie pierwsza kondygnacja głównego domu mieszkalnego. O jego królewskiej przeszłości przypominają tylko
Widok zamku na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, VI 2019
wmurowane tablice i odkryte w wybranych miejscach fragmenty gotyckiego portalu, strzelnice, ceglane ściany oraz fundamenty przypór. W 2001 roku z inicjatywy Społecznego Komitetu Ratowania Zabytków Radomia pozostałości zamku w Radomiu wpisano do rejestru zabytków woj. mazowieckiego.
Włącz 3D
dom, usytuowany na terenie dzielnicy sandomierskiej, 
