amek Lenno we Wleniu, usytuowany na bazaltowym wzgórzu na zachód od miasta, ma bogatą historię sięgającą X wieku, kiedy to na wzgórzu istniał obronny gród. Gród ten, znany jako *castrum Valan*, pełnił funkcję kasztelanii wleńskiej, ważnej jednostki administracyjnej państwa polskiego Bolesława Chrobrego, oraz chronił południową granicę diecezji wrocławskiej. W 1155 roku, w bulli wrocławskiej, Wleń został wymieniony jako siedziba kasztelana. W tym okresie istniał tam również kościół Najświętszej Marii Panny.
W II połowie XII wieku, około 1160 roku, z inicjatywy księcia Bolesława Wysokiego wzniesiono w najwyższej części wzgórza romański dom mieszkalny, wykonany z piaskowcowych ciosów na planie czworoboku. Otoczono go murem z łamanego kamienia.
Na początku
Wnętrze XII-wiecznej zabudowy, fot. ZeroJeden, V 2005
XIII wieku założenie rozbudowano, dobudowując niewielką kaplicę z prostokątnym prezbiterium i półkolistą absydą. Suchy mur zastąpiono murem z łamanego kamienia łączonego zaprawą, a w II ćwierci XIII wieku zamek wzmocniono dwiema wieżami: sześciobocznym bergfriedem na południowej kulminacji oraz czworoboczną wieżą mieszkalną w narożniku północno-wschodnim. Podczas rządów Henryka Brodatego, we Wleniu gościła jego żona Jadwiga Śląska, a w 1224 roku wzmiankowany jest zamkowy kapelan.
W XIII wieku, za czasów Bolesława Rogatki, zamek traci na znaczeniu jako warownia graniczna i staje się siedzibą feudalną. Zburzono wówczas starą wieżę, a w jej miejscu wzniesiono cylindryczny bergfried.
Od lat 70. XIV wieku zamek staje się lennem dziedzicznym rodów rycerskich. W 1377 roku lenno nabył Tymon von Colditz, komornik cesarza Karola IV. Przeprowadził on dalszą rozbudowę, wznosząc mur w południowej części wzgórza oraz długi budynek przy wschodnim murze. W 1391 roku Wleń trafia w ręce rodziny von Redern. Jednemu z przedstawicieli
Zamek Wleń na zdjęciu z lat 1887-1900
rodu, Tristramowi von Reden, przypisuje się obronę zamku przed husytami w 1428 roku. W 1465 roku lenno nabył Hans von Zedlitz.
W XV wieku ukształtował się późnośredniowieczny wygląd zamku, z cylindryczną wieżą ostatniej obrony w południowej części oraz gęstą zabudową otaczającą dziedziniec. Powstały umocnienia zamku średniego i dolnego. Hans von Zedlitz, znany również jako *rycerz-rabuś*, grasował w okolicy, nękając kupców i mieszkańców Wlenia.
W 1567 roku właścicielem zamku został Sebastian von Zedlitz, który przeprowadził remont, zaopatrując zamek w wodę poprzez budowę 2-kilometrowego rurociągu. Przebudowano budynki przy zachodnim murze, a kaplicę zamieniono na magazyn.
W 1605 roku lenno Wleń przekształcono w majątek dziedziczny. Niestety, działania zbrojne podczas wojny trzydziestoletniej przyniosły kres funkcjonowania zamku. W 1646 roku, po oblężeniu, zamek został spalony na rozkaz generała Montecuculi.
W 1653 roku ruiny nabył Adam von Kühlhaus, który u podnóża wzgórza zbudował nową siedzibę, wykorzystując materiał budowlany z rozbiórki
Widok z lotu ptaka od południowego-zachodu, fot. ZeroJeden, X 2013
zamku. Już na przełomie XVIII i XIX wieku ruiny stały się atrakcją turystyczną.
Obecnie zamek górny jest udostępniony do zwiedzania. Dzięki pracom archeologów ustalono, że tzw. ""dom romański"" jest najstarszym budynkiem świeckim na Śląsku. Na szczycie wieży ostatniej obrony znajduje się taras widokowy.