amek w Toruniu, którego ruiny zostały odkryte w 1961 roku, znajduje się między Starym i Nowym Miastem.
Pierwsze założenie obronne w tym miejscu powstało w 1233 roku jako drewniano-ziemny gród krzyżacki, co świadczy o wcześniejszym osadnictwie na tym terenie. Już w pierwszej połowie XIII wieku wzniesiono pierwszy element murowany – fragment kamiennego muru obwodowego. Zamek pełnił funkcję siedziby komtura i konwentu. Pierwszym znanym komturem był Otto, wzmiankowany w 1250 roku.
Prace nad umacnianiem zamku postępowały szybko. Prawdopodobnie w 1255 roku rozpoczęto budowę wieży i całego obwodu murów, co potwierdza zapis biskupa sambijskiego Henryka. Około 1270 roku wzniesiono wieżę latrynową (gdanisko), która jest jedynym elementem zamku zachowanym do
fot. ZeroJeden, VII 2005
dziś. Budowa została ukończona na przełomie XIII i XIV wieku wzniesieniem ośmiobocznej wieży, która nie była włączona w obręb murów. Z tego okresu pochodzi południowe skrzydło mieszkalne, później ozdobione krużgankami.
Prawdopodobnie w tym czasie istniało już przedzamcze od strony północnej lub północno-wschodniej, z którym łączy się odkryty odcinek muru poza murami zamku właściwego. W latach 1384-1392 zamek rozbudowano, wznosząc nowe budynki wzdłuż zaokrąglonego północnego muru. Cały zamek otoczono zewnętrznym pierścieniem murów, co znacznie powiększyło jego powierzchnię i umożliwiło budowę nowych zabudowań gospodarczych na obszarze międzymurza.
W latach 1437-1440 komturem na zamku był Konrad von Erlichshausen, który później został wielkim mistrzem Zakonu i przeniósł się do Malborka. Ostatnim komturem piastującym urząd w zamku toruńskim był Albrecht Kalb w latach 1446-1454.
Na początku wojny trzynastoletniej, 8 lutego 1454 roku, zamek oblegli mieszczanie toruńscy i wojska Związku
fot. ZeroJeden, VII 2005
Pruskiego, którzy szybko go zdobyli. Jako symbol ucisku krzyżackiego, zamek został spalony i rozebrany, ocalało jedynie gdanisko. Na miejscu zamku przez kolejne wieki powstał nasyp, który całkowicie przykrył resztki murów. W XIX wieku na nasypie założono ogrody.
Dopiero w okresie międzywojennym powstał pomysł odsłonięcia pozostałości, jednak prace przerwała II wojna światowa. Do pomysłu powrócono w 1961 roku i podczas prac prowadzonych do 1965 roku odkryto mury krzyżackiej twierdzy.