amek w Szczerbie, znany również jako ruiny zamku rycerskiego, wzniesiono w XIV wieku na skalistym gnejsowym wzgórzu w południowo-wschodniej części Gór Bystrzyckich. Usytuowany jest po lewej stronie drogi z Międzylesia do Gniewoszowa, kilkaset metrów na północ od Różanki.
Nieznany jest fundator zamku ani dokładny czas jego powstania. Legenda mówi o istnieniu w tym miejscu niewielkiego drewniano-ziemnego grodu już w czasach Bolesława Chrobrego, jednak brak na to potwierdzenia archeologicznego. Wiadomo natomiast, że w 1294 roku król czeski Wacław II podarował ziemie w okolicy Międzylesia wraz z jakimś założeniem obronnym zakonowi cystersów z Kamieńca Ząbkowickiego.
Po zniszczeniach w 1318 roku, zamek przeszedł w ręce czeskich rycerzy. W 1358 roku był własnością
fot. ZeroJeden, IV 2010
Otto von Glaubitza, syna rycerza Ottona Glaubitza, który prawdopodobnie otrzymał tę posiadłość na początku XIV wieku w związku z objęciem ziemi kłodzkiej przez króla Czech Jana Luksemburskiego. Murowana siedziba obronna, wzniesiona z inicjatywy Glaubitzów, miała kontrolować okrężny trakt handlowy z Pragi przez dolinę Dzikiej Orlicy do Kłodzka. Pełniła również funkcję ośrodka władzy feudalnej nad tzw. Państwem Śnielińskim.
Władanie von Glaubitzów zamkiem trwało przypuszczalnie do trzeciej dekady XV wieku. Kres budowli nastąpił prawdopodobnie w 1428 roku podczas wojen husyckich, kiedy to czescy husyci zniszczyli zamek ogniem artyleryjskim.
Po zniszczeniach zamek nie został odbudowany i pełnił rolę ośrodka administracyjnego dla lokalnych dóbr. Po 1428 roku przez pewien czas znajdował się w rękach sołtysów z Gniewoszowa, a od 1491 należał do Paula Prebira. W 1538 dobra śnielińskie objęła rodzina von Tschirnhaus, a następnie hrabiowie von Althann z Międzylesia, którzy w 1684 przekształcili je w klucz Szczerba.
fot. JAPCOK, VIII 2002
W tym czasie zamek był już ruiną, częściowo zburzoną w XVI wieku na potrzeby budowy kościoła w Gniewoszowie.
Zniszczenia pogłębiła inwestycja von Althannów w latach 1769-70, kiedy rozebrano do fundamentów północną część zamku na materiał do budowy browaru w Różance.
W 1784 roku Szczerbę zakupił Michael Raymund baron Stillfried und Rattonitz z Nowej Rudy, a następnie hrabia Anton Alexander von Magnis z Bożkowa. W 1838 roku ruiny zamku przeszły na własność Marianny Orańskiej, a później jej potomków z bocznej linii Hohenzollernów.
W latach 1986-96 na zamku prowadzono badania archeologiczne, w wyniku których uczytelniono jego pierwotny zarys i etapy funkcjonowania. Odkryto wiele cennych zabytków ruchomych, w tym fragmenty średniowiecznych zbroi i sprzączek, przechowywanych w Muzeum Archeologicznym we Wrocławiu.
Zamek w Szczerbie zbudowano na planie nieregularnym, zbliżonym do owalu. Jego obrys wyznaczają mury obronne o grubości do 1,5 metra i pierwotnej długości ponad 100 metrów, zamykające wewnętrzny dziedziniec o wymiarach 40x10-18 metrów. W części północnej dziedzińca znajdował się czworobok budynków mieszkalnych, składający się z dwukondygnacyjnego, podpiwniczonego budynku o wymiarach 9,5x19 metrów. W przyziemiu mieściły się małe izby i duża sala z piecem typu hypocaustum.
Zabudowania gospodarcze skoncentrowane były prawdopodobnie w części południowej dziedzińca. Kwestią sporną pozostaje istnienie wolno stojącej wieży. Wjazd na dziedziniec prowadził od strony zachodniej przez bramę obok budynku mieszkalnego, a w murze północnym
Zdjęcie z lotu ptaka, fot. ZeroJeden, XII 2020
znajdowała się furta dla pieszych. Od południa, południowego zachodu i zachodu obronność zamku wzmacniała sucha fosa.
Obecnie zamek stanowi dobrze czytelną ruinę z zachowanymw większości kamiennym obwodem obronnym o wysokości do 9 metrów. Na dziedzińcu widoczne są odgruzowane piwnice i dolne kondygnacje budynku mieszkalnego z reliktami sklepień. Wokół zamku poprowadzono ścieżkę spacerową. Wstęp na teren ruin jest wolny.
Włącz 3D
mek 
