amek w Świdwinie usytuowany jest w północno-zachodniej części miasta, na lewym brzegu rzeki Regi. Zbudowano go w miejscu dawnej osady przedlokacyjnej.
Budowę zamku datuje się na drugą połowę XIII wieku. Inicjatorami byli prawdopodobnie margrabiowie brandenburscy z dynastii askańskiej, choć najstarsze potwierdzone wzmianki o nim pochodzą z lat 1317–1319. Wzmiankowany był wówczas jako własność rycerzy von Wedel i Olafsona. W 1319 miasto i zamek za sumę 11 tys. marek kupują dwaj rycerze Nicolaus Olafson i Wedigo Wedel. Po śmierci pierwszego z nich Świdwin stał się własnością rodu Wedelów.
Pierwotny zamek wzniesiono na planie nieregularnego trapezu z zaokrąglonymi narożnikami. Otoczony był
Rzuty pięciu kondygnacji wieży zamkowej według Zbigniewa Radackiego [źródło]
masywnym murem obwodowym z kamienia polnego, osiągającym miejscami wysokość 12 metrów i grubość 2,5 metra. Koronę muru i blanki wykonano z cegły. Wzdłuż kurtyny północnej, choć nie na całej jej długości, wzniesiono niepodpiwniczony dom mieszkalny o wymiarach 38 x 14 metrów, również murowany z kamienia. Jego prosty układ przestrzenny obejmował dużą salę (rycerską) o długości 22 metrów oraz trzykrotnie od niej mniejszą komnatę. Wjazd do zamku znajdował się od strony południowej.
Po roku 1300 na zachód od bramy zbudowano czworoboczną basztę o wymiarach 8 x 8,4 metra, całkowicie wysuniętą przed lico muru i o wysokości około 12,5 metra. Zamek posiadał przedzamcze od południa, bronione własnym murem, od wschodu zabezpieczone murami miasta, a od zachodu Bramą Młyńską nad Regą. Zamek otaczał kamienny parkan, odsunięty o 6-8 metrów od murów, który zabezpieczał go przed podmywaniem przez nurt rzeki.
W 1384 roku zamek został odkupiony przez Zakon Krzyżacki
Zamek w Świdwinie na pocztówce z okresu międzywojennego
za sumę 11 tys. marek od Jana Wedla, który będąc poważnie zadłużonym, sprzedaje Świdwin Zakonowi Krzyżackiemu. Wielki mistrz Konrad von Zolner mianuje nowego wójta i obsadza zamek swoją załogą. Dla Krzyżaków nowy nabytek miał ogromne znaczenie strategiczne, łącząc ziemie Zakonu z Brandenburgią i ochraniając szlak komunikacyjny. Krzyżacy ustanowili tu siedzibę komturstwa i przeprowadzili znaczną rozbudowę.
W pierwszej fazie Krzyżacy wznieśli tymczasowy budynek mieszkalny po wschodniej stronie bramy. Czworoboczna baszta uległa rozbiórce do połowy swej wysokości, a następnie nadbudowano ją cylindrycznie do wysokości 26 metrów. Zmianie uległ sposób wykorzystania wieży: najniższa kondygnacja została przeznaczona na głęboką celę więzienną, na drugiej znajdowało się pomieszczenie dla załogi, a następne poziomy zaopatrzono w strzelnice. Klatkę schodowa umieszczono w grubości muru. Wieża była przygotowana do użycia broni palnej. Rozebrano dom
Wjazd do zamku na zdjęciu z 1927 roku
północny, a na jego miejscu wzniesiono nowy budynek, podpiwniczony, zajmujący cały odcinek muru północnego. Parter mieścił kuchnię, izby dla knechtów oraz stajnię. Piętro miało charakter reprezentacyjny, z mieszkaniem wójta oraz kaplicą. Drugie piętro wykorzystywano jako magazyn. Budynek ozdobiono schodkowymi szczytami z blendami. Opisy zamku wspominają, że posiadał on dansker, do którego wejście znajdowało się zapewne pomiędzy kaplicą a sąsiednim skrzydłem gospodarczym.
Wjazd do zamku prowadził przez wieżę bramną z mostem zwodzonym nad fosą.
W 1445 roku teren Nowej Marchii wraz ze Świdwinem staje się własnością elektora Fryderyka II. Zamek zostaje siedzibą ustanowionego przez niego wójta. Około roku 1520 ma miejsce kolejna przebudowa, powstaje nowa brama poprzedzona przedbramiem.
Od połowy XV wieku zamek przejął elektor brandenburski Fryderyk II Hohenzollern, który dostosował obiekt do roli administracyjnej. W latach 1540–1808 zamek był w posiadaniu zakonu joannitów (baliwatu brandenburskiego). W czerwcu 1540 margrabia Johann von Brandenburg-Küstrin wymusza na mistrzu baliwatu brandenburskiego Veit von Thümen zamianę komandorii w Chwarszczanach na posiadłości świdwińskie. Zamek stracił walory obronne i stał się barokową rezydencją. W pierwszej połowie wieku XVIII zostały wzniesione dwa skrzydła zamykające dziedziniec oraz przebudowany budynek północny. Z tego okresu pochodzi także obecne zwieńczenie wieży.
Zlikwidowano wtedy fosę, wzniesiono nowe skrzydła
Zamek w Świdwinie na pocztówce z około 1905 roku
przy południowej i zachodniej kurtynie oraz przekształcono wnętrza zgodnie z potrzebami klasztorno-rezydencjonalnymi, nadając zabudowaniom styl klasycyzującego baroku.
Po sekularyzacji zakonu w 1808 roku zamek przeznaczono na cele urzędowe – mieściły się tu m. in. sąd, urząd podatkowy, więzienie i zbrojownia. W czasach pruskich w zamku funkcjonowały różne urzędy, więzienie oraz arsenał. Po pożarze z roku 1945 obiekt został odbudowany w latach 60-tych. W XIX wieku przeprowadzono nieznaczną przebudowę – niektóre pomieszczenia przystosowano do nowych funkcji, jednak ogólny układ przestrzenny pozostał niezmieniony. Pod koniec II wojny światowej zamek uległ częściowemu zniszczeniu – spłonęły dachy, zniszczeniu uległy także elementy wyposażenia i niektóre stropy.
Odbudowę rozpoczęto w 1962 roku i prowadzono do 1968 roku, kierując się zasadą konserwatorską przywrócenia gotyckiego charakteru. Odbudowano wówczas dachy i odtworzono pierwotną bryłę północnego skrzydła, zaś wieżę poddano kompleksowej
fot. ZeroJeden, IV 2005
konserwacji. Obiekt zaadaptowano na cele kulturalne i od tamtego czasu mieści się w nim Świdwiński Ośrodek Kultury.
Współczesne użytkowanie zamku obejmuje funkcje biblioteczne, wystawiennicze i edukacyjne. W północnym skrzydle znajduje się m. in. sala rycerska, sala widowiskowa na ok. 200 miejsc, galeria sztuki, kawiarnia i punkt informacji turystycznej. Dla zwiedzających udostępniono również wieżę widokową oraz zachowane fragmenty murów obronnych. Regularnie organizowane są wydarzenia historyczno-edukacyjne, m. in. cykliczne rekonstrukcje historyczne i warsztaty dawnych rzemiosł.
Architektonicznie obiekt zachował wiele pierwotnych cech średniowiecznych. Na szczególną uwagę zasługują: cylindryczna wieża główna z krzyżowo-żebrowym sklepieniem na wyższych kondygnacjach, fragmenty kamiennych murów z krenelażem, zabytkowa stolarka okienna oraz sklepione piwnice z oryginalnymi portalami. Układ funkcjonalny zespołu zamkowego pozostaje czytelny i dokumentuje kolejne etapy rozwoju obiektu od warowni rycerskiej, przez siedzibę
Zamek w Świdwinie na widokówce z okresu międzywojennego
Włącz 3D
mek 
