ierwsze umocnienia w Smoleniu prawdopodobnie istniały już w XIII wieku, prawdopodobnie jako drewniane. Gród drewniano-ziemny został doszczętnie zniszczony w roku 1300 w wyniku walk Władysława Łokietka z Wacławem II o koronę polską. Istnieją jednak alternatywne teorie, że wzmianka o zniszczeniu grodu mogła dotyczyć umocnień na sąsiedniej górze Biśnik.
Właścicielem ziemi pilickiej był wówczas ród Toporczyków herbu Topór. Murowany zamek w Smoleniu powstał w połowie XIV wieku z inicjatywy Jana z Pilicy lub jego syna Ottona, kasztelana radomskiego. Warownia została wzniesiona z kamienia łamanego, na planie nieregularnego czworoboku, wykorzystując naturalne walory obronne wzgórza i wapienne skały. Elementem dominującym był potężny cylindryczny donżon, pełniący rolę
Brama między podzamczem zachodnim i wschodnim, fot. ZeroJeden, V 2000
wieży ostatniej obrony, o czym świadczy umieszczenie wejścia do niej na wysokości murów obwodowych. Wejście do wieży znajdowało się na wysokości murów obwodowych.
W 1368 roku wspomniany jest kapelan kaplicy NMP w Pilicy, którą identyfikuje się z kaplicą zamkową. W dokumenciez 1396 roku po raz pierwszy wzmiankowany jest burgrabia zamku.
Po śmierci Ottona z Pilicyw 1389 roku, zamek przeszedł w ręce jego córki Elżbiety, która poślubiła Wincentego z Grabowa herbu Leliwa. Następnie warownia stała się własnością Jana z Pilicy herbu Leliwa, który przyjął nazwisko Pilecki. Był on wojewodą i kasztelanem krakowskim.
W XV wieku nastąpiła modernizacja zamku, prawdopodobnie po pożarze i zniszczeniach, jakie miały miejsce w latach 1455-58. Na przełomie XV i XVI wieku powiększono obszar zachodniego podzamcza i wzniesiono nowy dom mieszkalny, gdzie mogła znajdować się słynna biblioteka Pileckich.
W 1492 roku Jan Pilecki zatrudnił Biernata z Lublina, renesansowego poetę, tłumacza i bajkopisarza, jako pisarza i sekretarza. Biernat pełnił również funkcję kapelana zamkowego aż do roku 1516.
Ostatnim właścicielem zamku z rodu Leliwitów-Pileckich był Jan, który w 1570 roku sprzedał go biskupowi Filipowi Padniewskiemu. Ten przekazał zamek bratankowi Wojciechowi Padniewskiemu. Po 1610 roku, kiedy Wojciech Padniewski wzniósł zamek w Nowej Pilicy, Smoleń został opuszczony. Prawdopodobnie decyzję o opuszczeniu warowni przyspieszyło jej zdobycie w 1587 roku i częściowe zniszczenie przez wojska Maksymiliana Habsburga.
Podczas potopu szwedzkiego w 1655 roku zamek
Ruiny Smolenia na drzeworycie Romana Hubickiego z 1858, 'Opis trzech zamków w bliskości Krakowa w okręgu pileckim'
został zdobyty i spalony przez wojska Karola Gustawa. Stanisław Warszycki, ówczesny właściciel, proponował franciszkanom adaptację ruin na klasztor, ale ci odmówili.
W latach 40. XIX wieku Roman Hubicki, właściciel fabryki Batawia, zabezpieczył ruiny i uporządkował teren. W 1845 roku odgruzowano południowy stok wzgórza, gdzie odkryto ludzkie szczątki i fragmenty broni. Podczas I wojny światowej zamek został ponownie uszkodzony. Dopiero w latach 50. i 60. XX wieku ruiny zabezpieczono. W latach 2013-2016 przeprowadzono szeroko zakrojoną rewitalizację zabytku.
Zamek w Smoleniu składa się z zamku górnego, wzniesionego na wapiennej skale, oraz dwóch przedzamczy. Dominantą zamku górnego jest cylindryczna wieża (stołp) o średnicy 7,5 metra. We wschodniej części zamku górnego znajdował się budynek mieszkalny, połączony z wieżą za pomocą kładki.
Wzgórze zamkowe stanowi rezerwat krajobrazowy ""Smoleń"".
Włącz 3D
erwsze umocnienia 
