Zamek Niesytno w Płoninie

amek Niesytno w Płoninie wznosi się na stromym wzgórzu, na wysokości 550 m n.p.m., górującym nad wsią. Początki budowy zamku pozostają niejasne, a jego fundator nieznany. Niektórzy historycy przypuszczają, że najstarsza część zamku, wieża, powstała już w XIII wieku, choć bardziej prawdopodobna jest data powstania pod koniec XIV wieku. Być może pełnił funkcję strażnicy, broniącej granic księstwa świdnicko-jaworskiego. Nazwa zamku związana jest z legendą o rycerzu Niemirze, nienasyconym bogactw, który miał go zbudować.

Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z 1432 roku. Właścicielem był wówczas Hans von Czirn, który sprzyjał husytom, a zamek stanowił bazę ich łupieżczych wypraw. Z tego powodu w 1432 roku mieszczanie świdniccy 

Zamek Niesytno na widokówce z około 1910 roku

zdobyli i częściowo zniszczyli warownię. Po dwóch latach Hans von Czirn powrócił na zamek i, aby zapewnić sobie spokój oraz odkupienie win, pojmał podstępnie dwóch husyckich przywódców, Bedrzicha i Michałka, i wydał ich mieszczanom świdnickim. W 1455 roku Hans von Tschirn miał zginąć z ręki Gunczela ze Świn, po tym jak von Tschirn obrabował transport wina Gunzela.

Wieża zamku Niesytno została wzniesiona na planie ośmioboku, z ostrzem od strony wschodniej. Posiadała dwa piętra oraz dwa poziomy piwnic wykutych częściowo w skale. Od wschodu, gdzie zbocze góry było najłagodniejsze, posiadała ostrze, podobnie jak zamek w Bolkowie. Wieża zamku Niesytno to przykład donżonu, łączącego cechy obronne i mieszkalne. O jej mieszkalnym charakterze świadczy tzw. ""ciepła izba"", pomieszczenie wyłożone drewnem. Wejście na piętro mieszkalne wiodło drewnianą galerią, łatwą do zniszczenia w razie zagrożenia. Od zachodu wieżę otaczał mur, tworząc 

fot. ZeroJeden, V 2005

ciasne międzymurze.

Od 1433 roku na zamku rezydował Hentschel von Zedlitz, skoligacony z Czirnami. W 1468 roku właścicielem został Georg von Zedlitz z Maciejowej zwany Affe. Prawdopodobnie on lub jego syn, również Georg, dobudowali do wieży zamek dolny, który powstał w dwóch etapach. Najpierw od północy wzniesiono budynek na planie zbliżonym do prostokąta, dwukondygnacyjny i częściowo wykuty w skale. Na piętrze znajdował się wykusz pełniący rolę kaplicy. W drugim etapie, być może na początku XVI wieku, wzniesiono kolejny budynek. Dostawiony od północy na planie litery L posiadał trzy kondygnacje i utworzył mały prostokątny dziedziniec. Na piętrze znajdowała się duża sala zwana rycerską, do której przeniesiono zamkową kaplicę.

Płonina i zamek Niesytno pozostawały w posiadaniu rodu von Zedlitz do 1661 roku. Po 1545 roku zamek był już niezamieszkały, a właściciele przenieśli się do wzniesionego poniżej renesansowego dworu. Gotyckie budynki przeznaczono na cele gospodarcze, a w sali rycerskiej urządzono spichlerz. 

Mur obwodowy i wieży, fot. ZeroJeden, V 2005

Kolejni właściciele Niesytna przebudowali renesansowy dwór w pałac, dwuskrzydłową budowlę z czterema kondygnacjami, użytkowym poddaszem i narożną, wieloboczną wieżą zegarową. Nieremontowany stary zamek popadł w ruinę. Już w XIX wieku zamek Niesytno był atrakcją turystyczną. Ówczesny właściciel, hr. von Saurma, udostępnił go do zwiedzania, a w budynku bramnym urządził młodzieżowe schronisko. W 1880 roku właścicielem Niesytna został rotmistrz w stanie spoczynku von Motz, zaś w 1888 - konsul Eduard Weber z Hamburga. Na początku XX wieku spadkobiercy Eduarda sprzedali cały majątek ziemski Eberhardowi hrabiemu von Saurma baronowi von Jeltsch, który przeprowadził konserwację zamku górnego i udostępnił go do zwiedzania. Ostatnim przedwojennym gospodarzem pałacu był Eduard Neuschaffer.

Podczas II wojny światowej w zamku mieścił się ośrodek szkoleniowy Luftwaffe. Po wojnie w pałacu ulokowano dom kolonijno-wczasowy. W 1984 roku zaniedbany pałac sprzedano prywatnemu właścicielowi. W lipcu 1992 roku obiekt spłonął w wyniku podpalenia. Pozostając własnością prywatną, był systematycznie dewastowany i rozkradany z kamiennych detali. W latach 2010-2011 zamek i pałac zostały nabyte przez nowych właścicieli, którzy rozpoczęli starania o ich rewitalizację.

Do czasów współczesnych zachowała się średniowieczna wieża, fragmenty murów z otworami okiennymi i półkolista basteja. Dolne partie wieży są zagruzowane. Prowadzone prace archeologiczne mają na celu lepsze poznanie historii i ochronę przed dalszą ruiną, a być może przywrócenie dawnej świetności.

Wśród 

Zamek Niesytno na widokówce z lat 1910-1915

legend związanych z zamkiem występuje ta o rycerzu Niemirze, rabusiu, od którego imienia pochodzić ma nazwa Niesytno.

Pokaż na mapie