Zamek w Kaliszu Pomorskim

 Kaliszu Pomorskim, na wysokiej skarpie nad doliną rzeki Drawicy, w południowo-zachodnim narożniku murów miejskich, znajduje się zamek. Początki budowli sięgają roku 1336, kiedy to Henryk von Wedel otrzymał przywilej budowy zamku. Wcześniej, w okresie wczesnego średniowiecza, w Kaliszu Pomorskim istniał obronny gród, który w XIII wieku został zlokalizowany około 1,5 km od pierwotnej lokalizacji.

Zamek, wzniesiony z cegły na kamiennym fundamencie, miał plan prostokąta o wymiarach 15x25 m. Prawdopodobnie był to jednopiętrowy, podpiwniczony budynek w stylu gotyckim. Piwnice, dostępne jedynie od wewnątrz, służyły celom gospodarczym, co podkreślało obronny charakter budowli. Na parterze znajdowały się najbardziej reprezentacyjne pomieszczenia: sala rycerska w południowej 

Zamek od wschodu przed remontem, fot. JAPCOK, III 2002

części i sala zimowa w północnej. Pod salą zimową umieszczona była kuchnia z własną studnią. Miasto Kalisz Pomorski do 1408 roku pozostawało w rękach Wedelów.

W roku 1402 Nowa Marchia została opanowana przez Zakon Krzyżacki, a zamek w Kaliszu Pomorskim stał się siedzibą krzyżackiego wójta, Henryka von Güntersberg. W roku 1409 zamek został zniszczony przez oddziały wielkopolskiego pospolitego ruszenia. Podczas wojen polsko-krzyżackich w latach 1411-1435 zamek był trzykrotnie zdobywany i niszczony. Po wyprawie husytów i wojsk polskich na ziemie zakonne w 1433 roku, polskie jednostki zajęły Kalisz Pomorski. Polska załoga stacjonowała w mieście do roku 1435. Odbudowa zamku nastąpiła około roku 1450. W roku 1454 Kalisz został wykupiony od Krzyżaków i powrócił do Brandenburgii.

W roku 1577, podczas pożaru, zniszczeniu uległo miasto i zamek. Podczas odbudowy Güntersbergowie przebudowali gotycką budowlę w renesansową rezydencję, nadbudowując ją o jedną kondygnację. Zredukowano cechy obronne na rzecz walorów mieszkalnych.

W 

fot. JAPCOK, III 2002

czasie wojny trzydziestoletniej w roku 1639 zamek splądrowały wojska szwedzkie. Znaczne zniszczenia spowodowały pożary w latach 1659 i 1683. W czasie odbudowy przekształcono go w barokową rezydencję, dobudowując dwa boczne skrzydła, tworząc reprezentacyjny dziedziniec pałacowy. W roku 1731 właścicielem zamku została rodzina von Goltzów. Po pożarze rezydencji w 1771 roku, cztery lata później sprzedali wypalone ruiny Ludwikowi von Beansorbe. Nowy właściciel odbudował budynek główny i odrestaurował ocalałe skrzydło południowe, przekształcając obiekt w pałac w stylu klasycystycznym. Ostatnim właścicielem majątku była rodzina von Zulke. W roku 1945 pałac został spalony i doszczętnie zdewastowany. W latach 60-tych XX wieku rozebrano skrzydło południowe.

W latach 80-tych XX wieku podjęto próby restauracji, jednak prace rozpoczęto dopiero w roku 2006. W lutym 2010 nastąpiło uroczyste otwarcie wyremontowanego obiektu. Podczas prac wyeksponowano fragmenty dawnego zamku Wedelów, odkryte w trakcie odbudowy. 

fot. ZeroJeden, IX 2005

Na parterze w jednej z sal znajduje się relikt średniowiecznej ściany, a część piwnic zachowała gotycki rodowód.