XIII wieku Żagań znajdował się w posiadaniu Piastów legnicko-głogowskich, którzy po 1250 roku wznieśli zamek. Założenie miało plan zbliżony do kwadratu o boku niespełna 50 metrów. W zachodnim odcinku murów usytuowana była wieża bramna, a jedyne skrzydło mieszkalne przylegało do wschodniego odcinka murów. Około 1280 roku, na obrzeżach miasta książę Konrad III Garbaty wzniósł nową siedzibę. Stary zamek z wieżą mieszkalną został przekazany augustynianom w 1299 roku, którzy przebudowali go na klasztor.
W 1274 roku powstało samodzielne księstwo żagańskie. W 1351 roku wybuchł pożar, który znacznie uszkodził zamek. W 1363 roku zamek był w posiadaniu księcia Henryka, którego córka Jadwiga została żoną Kazimierza Wielkiego.
Księstwo
Zamek w Żaganiu, Friedrich Bernhard Wernher, Widoki klasztorów cysterskich i pałaców Dolnego Śląska, 1739
żagańskie istniało do 1472 roku, kiedy ostatni z książąt żagańskich, Jan II Żagański, sprzedał je grafom saskim. W 1486 i 1495 roku miały miejsce kolejne pożary, które tak uszkodziły zamek, że na początku XVI wieku właściciele podjęli prace remontowe. W ich wyniku zamek został rozbudowany do okazałej, renesansowej rezydencji obronnej z czterema półkolistymi bastejami w narożach. Brama wjazdowa została przeniesiona do północnego skrzydła.
Od 1549 roku, przez blisko dwa stulecia, Żaganiem władali Habsburgowie. Prawdopodobnie w 1583 roku umocnili oni fortyfikacje, wznosząc cztery półkoliste basteje. W 1628 roku cesarz Austrii Ferdynand II sprzedał księstwo Albrechtowi von Wallensteinowi, dowódcy swoich wojsk. Wallenstein w 1632 roku rozpoczął rozległą przebudowę zamku na manierystyczną rezydencję typu *palazzo in fortezza* z fosą i trzema potężnymi bastejami, zatrudniając włoskiego architekta Vincenzo Boccacciego. Materiał z rozbiórki starszych zabudowań został wykorzystany do
Wnętrza zamkowe na widokówce z 1935 roku
budowy nowego założenia, podnosząc jego poziom o 3 metry. Rozmach budowy był tak duży, że wyburzono 75 domów mieszczańskich, aby wytyczyć oś widokową. Śmierć Wallensteina w 1634 roku przerwała jednak te prace.
W 1648 roku właścicielem Żagania został Wacław Euzebiusz von Lobkowitz, minister na dworze cesarza Leopolda I. W latach 1679-1693, podczas kontynuacji prac budowlanych pod kierunkiem włoskiego architekta Antonio della Porta, zatarto większość elementów fortyfikacji, w tym zniwelowano basteje. Powstało czteroskrzydłowe założenie pałacowe na planie kwadratu o boku 75 metrów, wzorowane na głównej siedzibie Lobkowitzów w Rudnicy (Czechy). Gmach otoczony był fosą i posiadał trzy pełne skrzydła oraz parawanowe skrzydło południowe, niższe od pozostałych.
południowe zostało rozebrane, a przylegająca do niego część fosy zasypana. Na ich miejscu wzniesiono oranżerię i symetrycznie rozplanowany podjazd. W tym okresie Oskar Teichert zaprojektował rozległe ogrody pałacowe.
Zamek znajdował się w rękach Talleyrandów do 1935 roku, kiedy książę Boson II musiał opuścić Żagań. Opuszczony zamek niszczał, a druga wojna światowa przyniosła dalsze zniszczenia i utratę wyposażenia. W latach 1965-1983 przeprowadzono prace zabezpieczająco-remontowe. Obecnie w odbudowanej rezydencji mieszczą się placówki kulturalne, m.in. Centrum Kultury, Urząd Stanu Cywilnego i Centrum Informacji Turystycznej. Nad oknami pierwszej kondygnacji można dostrzec kolekcję maszkaronów.