Polskie zamki
Aktualizacja 2025-11-15

Zamek w Ząbkowicach Śląskich

 (Ząbkowice Śląskie • Frankenstein) 

Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo


r uiny zamku w Ząbkowicach Śląskich znajdują się w południowo-zachodniej części miasta, dawniej znanego jako Frankenstein. Pierwsza wzmianka o warowni pochodzi z 1321 roku, z czasów księcia świdnicko-jaworskiego Bernarda Statecznego, choć niektórzy historycy wskazują księcia Bolka I Surowego jako fundatora. Prawdopodobnie książę świdnicki Bernard rozpoczął budowę gotyckiego zespołu obronnego. W 1322 roku Ząbkowice znalazły się w wydzielonej dzielnicy ze stolicą w Ziębicach, należącej do Bolka II.
W 1335 roku syn króla czeskiego Jana Luksemburskiego, Karol IV, próbował bezskutecznie zdobyć zamek, gdyż Bolko II odmówił złożenia hołdu lennego. Rok później, w 1336 roku, Bolko II uznał się lennikiem króla Czech, a następnie, w 1351 roku, jego syn Mikołaj Mały sprzedał Ząbkowice Karolowi IV. Zamek stał się siedzibą czeskich starostów.
W 1428 roku Ząbkowice zostały zaatakowane przez husytów, ale zamek, mimo zniszczeń, nie został zdobyty. W połowie XV wieku księstwo ziębickie przeszło w ręce Jerzego z Podiebradów, króla Czech. Jego odrzucenie wiary katolickiej doprowadziło do konfliktu ze stanami śląskimi, a zamek ząbkowicki czternaście razy przechodził z rąk do rąk, ulegając poważnym zniszczeniom. W 1468 roku zniszczony przez mieszczan świdnickich, wrocławskich i nyskich. W 1489 
Zamek w Ząbkowicach Śląskich
Fryderyk Bernard Wernher, Topografia Śląska 1744-1768
roku po kilkumiesięcznym oblężeniu zdobyty przez króla Węgier Macieja Korwina.
W 1501 roku rządy w księstwie ziębickim objął Karol I Podiebrad. Około 1524 roku rozpoczął odbudowę zamku, angażując Benedykta Rejta, budowniczego zamku królewskiego w Pradze. W latach 1522-1532 na ruinach gotyckiej warowni wzniesiono renesansową rezydencję otoczoną suchą fosą. Zamek zbudowano na planie prostokąta o wymiarach 65x70 metrów. Wzniesiono trzy trójkondygnacyjne skrzydła, a czwarte, północne, pozostało niedokończone. Wieżę bramną w skrzydle wschodnim i mury zwieńczono attyką. Na wewnętrznym dziedzińcu postawiono krużganki, a przy skrzydle południowym kwadratową wieżę. Narożniki południowo-wschodni i północno-zachodni wzmocniono trzykondygnacyjnymi cylindrycznymi bastejami, przystosowanymi do użycia dział.
Po śmierci Karola I w 1536 roku jego spadkobiercy nie kontynuowali rozbudowy zamku. W 1569 roku księstwo ziębickie stało się własnością króla Czech, a zamek siedzibą jego starosty. Umocnienia zamkowe połączono z miejskimi i otoczono ziemnymi fortyfikacjami bastionowymi.
Podczas wojny trzydziestoletniej Ząbkowice były wielokrotnie oblegane i zdobywane. W 1642 roku zdobyty 
Zamek w Ząbkowicach Śląskich
Zamek na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, X 2020
przez Szwedów, a w 1646 roku, po ponownym zdobyciu przez Austriaków, marszałek Montecuccoli nakazał częściowe wysadzenie zamku. W 1654 roku Ząbkowice stały się własnością rodziny Aurspergów. Zamek został częściowo odbudowany, jednak po pożarze w 1728 roku opuszczono go, a w 1784 roku zniszczył go kolejny pożar.
W XIX wieku zniwelowano umocnienia ziemne i zasypano fosę. Po drugiej wojnie światowej istniało jeszcze częściowo zasypane przejście podziemne do zamku w Kamieńcu Ząbkowickim. Pierwsze prace zabezpieczające przeprowadzono pod koniec lat 50. XX wieku.
Obecnie zamek jest trwała ruiną, stanowiącą atrakcję turystyczną Ząbkowic Śląskich. Mimo zniszczeń, założenie obronne jest dobrze czytelne. Do czasów współczesnych w dobrym stanie zachowały się mury magistralne na całym obwodzie wraz z wieżą bramną i wieżą zegarową, a także nieliczne zdobienia i rozwiązania architektoniczne o charakterze obronnym lub użytkowym. W latach 2012-2017 zamek odzyskał jedną z narożnych bastei, sklepienia w wieży bramnej i 
Zamek w Ząbkowicach Śląskich
fot. JAPCOK, IV 2003
wieńczącą ją attykę.





Pokaż na mapie



Serwis wykorzystuje technologi? cookie w celu uprzyjemnienia u?ytkowania.