Zamek we Włocławku

iskupi zamek włocławski usytuowany był na nizinnym lewym brzegu Wisły, w pobliżu ujścia rzeki Zgłowiączki, na wschód od kościoła katedralnego i miasta. W miejscu tym, już we wczesnym średniowieczu, funkcjonował obronny gród drewniano-ziemny, będący od XII wieku w posiadaniu biskupów kujawskich. Gród ten był wielokrotnie przebudowywany, a w 1329 roku został spalony przez Krzyżaków.

Murowany zamek z cegły zaczął wznosić biskup Maciej z Gołańczy, sprawujący rządy w diecezji kujawskiej w latach 1324-1364. Biskup ten zasłynął również z budowy gotyckiej katedry we Włocławku oraz zamku w Raciążku. Badania archeologiczne z lat sześćdziesiątych XX wieku potwierdziły, że gotycki zamek wzniesiono na miejscu wcześniejszego grodu drewniano-ziemnego, który otaczały 

fot. ZeroJeden, II 2012

fosy zasilane wodą ze Zgłowiączki.

Pierwotne założenie zamku miało plan nieregularnego czworoboku. Składało się z czworobocznej wieży wschodniej oraz trzykondygnacyjnego domu głównego, usytuowanego od strony północnej. Całość otaczał mur obronny oraz nawodniona fosa. Wjazd do zamku znajdował się od strony południowej.

W XVI wieku, podczas przebudów podejmowanych przez kolejnych biskupów, zamek we Włocławku przekształcono w rezydencję. Opisy inwentarzowe z lat 1582 i 1589 wskazują na liczne przebudowy, jednak nie pozwalają na pełną rekonstrukcję pierwotnego założenia. Pewne informacje dostarcza rysunek Abrahama Boota z 1632 roku. Ukazuje on zamek wzniesiony na planie regularnym, otoczony murem z krytymi gankami straży, z dużym piętrowym domem mieszkalnym. W narożniku południowo-wschodnim 

Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2018

znajdowała się wieża zwieńczona hełmem, a wjazd prowadził od południa przez wieżę bramną.

Przebudowy w XVIII wieku i pod koniec XIX wieku ostatecznie pozbawiły zamek cech obronnych, zamieniając go w pałac. Obecny wygląd obiekt zawdzięcza pracom przeprowadzonym na przełomie XIX i XX wieku. Pałac biskupi, w którego murach kryją się relikty gotyckiego zamku, znajduje się przy ulicy Gdańskiej, niedaleko katedry i do dnia dzisiejszego pełni funkcję siedziby biskupów włocławskich.