Zamek w Wielisławiu Złotoryjskim

a szczycie wzniesienia Wielisławka, górującego nad Kaczawą, znajdują się pozostałości kamiennego zamku, którego początki sięgają prawdopodobnie przełomu XII i XIII wieku, kiedy to na tym miejscu funkcjonował gród. Sam zamek kamienny powstał pod koniec XIII lub na początku XIV wieku, w zachodniej części wzniesienia. Źródła pisane milczą na temat fundatora i celu budowy warowni. Przypuszcza się, że mogła ona strzec szlaku handlowego łączącego Jelenią Górę ze Złotoryją i Legnicą, albo zabezpieczać okoliczne tereny górnicze.

Zamek wzniesiono na planie czworoboku o wymiarach 31x23,5 metra. W ściętym południowo-zachodnim narożniku usytuowano niewielką basztę o wymiarach 7x5 metrów, która strzegła bramy w tej części zamku. Zabudowa mieszkalna i gospodarcza skupiona była wzdłuż północnej i wschodniej kurtyny murów. Z uwagi na brak studni, w południowej części dziedzińca wykuto w skale cysternę na wodę o wymiarach 3x4 metry i głębokości ponad 5 metrów. Mury zamkowe zbudowane z łamanego kamienia łączonego wapienną zaprawą miały grubość 2,5 metra.

Od północy zamek chroniony był stromym stokiem wzgórza, natomiast z pozostałych stron otaczała go częściowo wykuta w skale fosa oraz ziemny wał. Funkcjonowanie zamku nie jest dokładnie znane. Istnieją przekazy, że po wojnach husyckich warownia stała się siedzibą rycerzy-rozbójników, a w połowie XV wieku została zniszczona.

W połowie XIX wieku Wielisławka, wraz z położonymi u jej podnóża ""Organami Wielisławskimi"", zyskała popularność jako atrakcja turystyczna. Na szczycie wzniesienia zbudowano gospodę, a w późniejszym czasie pozostałości baszty zamkowej przekształcono w schronisko młodzieżowe. Po II wojnie światowej obiekty te zostały rozebrane. Obecnie, na szczycie wzgórza, w jego wschodniej i północnej części, widoczne są fragmenty kamiennych murów o wysokości do 2,5 metra. W południowej części zachowały się resztki baszty i cysterny na wodę. Dobrze widoczna jest również fosa i wał ziemny.