rzypuszczalnie już w pierwszej połowie XIV wieku w Ratnie Dolnym istniał rycerski zamek na wzgórzu, wzmiankowany po raz pierwszy w roku 1347. Tradycja przypisuje jego budowę śląskim panom de Mussin (Mosch). Ta niewielka, być może jeszcze drewniana warownia, przeszła w 1388 roku na własność burgrabiów kłodzkich z rodu von Pannwitz, reprezentantów prastarej rodziny pochodzenia serbołużyckiego. W 1430 roku wieś Rathen należała do Friedricha von Haag, królewskiego namiestnika Broumova, a w 1485 roku panem na zamku był Zbinko Bochovec von Buchau, urzędnik na dworze księcia ziębickiego Henryka Podiebradowicza.
W 1494 roku książę Henryk Podiebradowicz został prawowitym właścicielem warowni.
W 1501 roku Ratno wraz z całym hrabstwem kłodzkim znalazło się w rękach cesarskiego
fot. ZeroJeden, IV 2010
hrabiego Ulricha von Hardegg, który kupił do niego prawa od zadłużonych synów Henryka Podiebradowicza. Jeszcze zanim doszło do tej transakcji, hrabia rozbudował średniowieczną warownię i otoczył ją fortyfikacjami ziemnymi. Kolejne inwestycje na zamku prowadzili przedstawiciele rodu Reichenbach. Przed 1563 rokiem gmach poddano wielkiej renesansowej przebudowie, dodano wały obronne i przekopano fosy. Z tego okresu pochodzi tablica z datą 1563, wmurowana w jedenz filarów na pamiątkę zakończenia prac budowlanych.
W 1613 roku Heinrich von Reichenbach sprzedał część swych dóbr wraz z Ratnem Certowi von Sobothendorf. Piętnaście lat później za uczestnictwo w rebelii antyhabsburskiej skonfiskowano mu pół wsi, drugą połowę zaś nabył od niego Peter Langwissvel Langewiesen. W 1645 roku Szwedzi zdobyli zamek, splądrowali go, a na końcu spalili. Rok później majątek przejęła kamera cesarska i oddała w dzierżawę sekretarzowi dworskiemu Wismerowi von Wiesenberg. W 1672 roku wzmiankowano Matthiasa Maximiliana Domnischa, pana na Ratnie.
Od
fot. ZeroJeden, VIII 2002
Matthiasa Maximiliana Domnischa w 1675 roku zamek odkupił Daniel Paschasius Osterberger von Osterberg, prawnik cesarski i reprezentant nowej szlachty. Daniel von Osterberg przekształcił zamek we wspaniałą renesansowo-barokową rezydencję.
Po śmierci Daniela von Osterberga pałac wraz z majątkami Albendorf, Ober- i Niederrathen (Wambierzyce, Ratno Dolne i Górne) otrzymał starszy syn Johann Anton. Ostatnim z rodu von Osterberg rezydującym w Ratnie był wnuk Daniela, pułkownik cesarski Emanuel Franz. W 1776 sprzedał on majątek radcy handlowemu z Nowej Rudy i właścicielowi części Polanicy-Zdroju, Leopoldowi Gendel.
Po Gendelach nowym właścicielem pałacu został kupiec Franz August Grossman, który w 1854 roku odsprzedał go szkockiemu milionerowi Woldemarowi von Johnston und Krögeborn. Być może jeszcze za jego życia dokonano neorenesansowej przebudowy zamku, wzniesiono nowe tarasy od strony ogrodu i wybudowano oranżerię. Spadkobiercą majątku został Maximilian von Johnston, szambelan królewski, który w 1900 roku utworzył tu majorat o
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, VII 2019
powierzchni 560 ha. Wdowa po nim, Elisabeth de domo Hauteville-Jacquemin w 1933 roku przekazała okoliczne dobra wraz z zamkiem swej wnuczce, baronowej Isabelli von Blanckart de domo von Münchhausen. Pani von Blanckart była ostatnią przedwojenną właścicielką Ratna - wysiedlono ją stąd w 1946 roku.
Po przejęciu majątku przez Skarb Państwa gmach przekazano pod opiekę Przedsiębiorstwa Hodowlanego ze Ścinawki, później noworudzkiej Rady Narodowej i wreszcie oddano do dyspozycji Wydziału Oświaty i Kultury Urzędu Powiatowego w Nowej Rudzie, który planował zorganizować w jego murach dom dziecka. Pomimo przeprowadzonego w 1972 dużego remontu zamek opustoszał i choć próbowano uruchomić w nim placówkę hotelową, to ze względu na smród pochodzący z prowadzonej po sąsiedzku hodowli bydła pomysłu szybko zaniechano. Zdewastowany obiekt kupił w 1996 roku od Agencji Własności Rolnej prywatny przedsiębiorca, po czym w 1998 roku pałac spłonął w niewyjaśnionych okolicznościach.
Średniowieczny zamek wzniesiono z kamienia i cegły, na
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, VII 2019
planie zbliżonym do prostokąta o bokach 14x22 m. Prawdopodobnie jedyną jego trwałą zabudowę stanowiła narożna wieża oraz dom mieszkalny, być może konstrukcji szachulcowej, przystawiony do południowej kurtyny murów. Wjazd na dziedziniec prowadził zapewne od północy. Podczas renesansowej rozbudowy wzniesiono skrzydło południowe i północne, które wchłonęło średniowieczną wieżę. W okresie późniejszym, po wyburzeniu wschodniego muru, przedłużono elewacje domu południowego i północnego, a niewielką przestrzeń pomiędzy nimi wypełniło skrzydło wschodnie. Całość zamykał budynek zachodni, datowany na połowę XVI stulecia, tworząc układ czterech skrzydeł otaczających niewielki dziedziniec. Skrzydła te zwieńczono renesansową attyką.
W drugiej połowie XVII wieku Paschasius von Osterberg przebudował gotycko-renesansowy kompleks zabudowań przedłużając elewację południową o dwie osie okienne i dostawiając do nich jednoosiowy aneks. Przekształcił też niektóre starsze wnętrza, zawęził dziedziniec, a wejście
Zamek w Ratnie na widokówce z 1900 roku
zaakcentował wieżyczką. Ponadto, nieco na zachód od zamku wzniósł wolnostojący budynek, gdzie umieścił pokoje zarządcy, kancelarię i salę do gry w bilard.W sąsiedztwie kancelarii stanęła reprezentacyjna brama wjazdowa, zaś pomiędzy rezydencją a podwórzem gospodarczym pojawiła się niezbyt głęboka fosa.
Gruntowna przebudowa starego zamku miała miejsce po roku 1854, gdy majątek stał się własnością rodu von Johnston und Krögeborn. Skrzydła mieszkalne rezydencji podwyższono wówczas o jedną kondygnację, wzniesiono też zachodnią neogotycką wieżę z zegarem. Do północnej elewacji dostawiono pawilon wejściowy, od południa zaś zbudowano efektowne tarasy i schody prowadzące do ogrodów, w których pojawiła się oranżeria. Do połowy XIX wieku sąsiadował z nimi zwierzyniec, później przekształcony w parkw stylu angielskim. Po zmianach zamek przyjął formę czterokondygnacyjnej rezydencji o kubaturze ponad 14 000 metrów sześciennych, zwieńczonej obiegającą szczyt nowej wieży i koronę murów renesansową attyką, z elewacją akcentowaną narożnym boniowaniem i ozdobną kamieniarką okienną.
Obecny
fot. ZeroJeden, IV 2010
kształt zamku stanowi w dużym stopniu rezultat przebudowy z drugiej połowy XIX wieku, choć bazowa XVI-wieczna koncepcja pozostała niezmienna. Zachował się piaskowcowy portal z herbami rodziny von Osterberg z 1677 roku, zdobiący główne wejście u góry skarpy. Ponadto, w centralnej części attyki elewacji południowej wciąż widnieje herb rodziny Johnston und Krögeborn trzymany przez dwa lwy. Z pozostałych detali architektonicznych przetrwały elementy wystroju elewacji oraz fragmenty kamieniarki okiennej i drzwiowej.
Po pożarze w 1998 roku zamek popadł w ruinę. W chwili obecnej (2024) władze gminy rozpoczęły kroki prawne w celu wywłaszczenia dotychczasowego właściciela i dalszej odsprzedaży zabytku lub zabezpieczenia go w formie trwałej ruiny.
Włącz 3D
zypuszczalnie już 
