ierwszy gród w Pakości istniał już w 1259 roku, jednak znajdował się w innym miejscu niż późniejszy zamek. Od 1325 roku dobra należały do rodziny Leszczyców, którzy wznieśli tu pierwszą warownię murowaną. Badacze różnią się w datowaniu budowy: Czesław Sikorski, opierając się na badaniach przeprowadzonych w klasztorzew latach 1985-1987, sugeruje, że zamek powstał w trzecim dziesięcioleciu XIV wieku z inicjatywy starosty bydgoskiego Bogumiła Leszczyca. Leszek Kajzer natomiast
Widok od zachodu, fot. ZeroJeden, VII 2005
datuje powstanie zamku nieco później.
Pierwotny zamek składał się z ceglanych murów obwodowych wzniesionych na planie kwadratu o boku około 30 metrów, posadowionych na kamiennym fundamencie i wzmocnionych w narożach skarpami. Wnętrze początkowo wypełniała drewniana zabudowa. Pod koniec XIV wieku przeprowadzono pierwszą rozbudowę, wznosząc murowane skrzydła wzdłuż muru południowego i wschodniego.
W pierwszej połowie XV wieku z inicjatywy Tomasza z Kościelca, starosty generalnego Wielkopolski, dobudowano wieżę bramną wysuniętą przed lico muru zachodniego. Wieża ta posiadała zwodzony most, umożliwiający wjazd na dziedziniec. Nizinne położenie i bliskość Noteci pozwoliły na otoczenie zamku nawodnioną fosą.
W drugiej połowie XV wieku dostawiono skrzydło zachodnie, a w XVI wieku do zewnętrznej ściany północnego muru dobudowano budynek o charakterze rezydencjonalnym, pełniący funkcję pałacu. W 1610 roku właścicielami Pakości zostali Działyńscy. Od 1628 roku zaczęli oni zakładać w Pakości kalwarię.
W 1631
Zamek na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, IV 2023
roku Michał, Paweł i Kasper Działyńscy przekształcili zamek w klasztor reformatów, za zgodą prymasa Macieja Lubeńskiego. Przebudowa przebiegała etapami. W jednym ze skrzydeł zamkowych urządzono kościół pw. św. Bonawentury, a resztę zabudowań przystosowano do potrzeb klasztoru. W 1680 roku rozebrano pałac z XVI wieku. Kolejna przebudowa miała miejsce w latach 1755-1769.
W 1837 roku, po przejęciu tych terenów przez Prusy, nastąpiła kasata dóbr zakonu. Ojcowie franciszkanie powrócili do klasztoru dopiero w 1971 roku. Remont przeprowadzony w latach 1985-1987, podczas którego Czesław Sikorski prowadził badania archeologiczne, spowodował zniszczenie wielu gotyckich detali i nawarstwień z kolejnych przebudów.
Najlepiej zachowaną pozostałością średniowiecznego zamku jest wieża bramna, obecnie pełniąca funkcję kaplicy kościelnej.
Włącz 3D
erwszy gród 
