amek w Pabianicach to późnorenesansowa budowla wzniesiona w latach 1565-1571 z inicjatywy Stanisława Dąbrowskiego, regensa dóbr pabianickich i kanonika krakowskiego. Projekt i budowę nadzorował Wawrzyniec Lorek. Zamek powstał jako murowana siedziba obronna, mająca zastąpić istniejącą wcześniej, drewnianą siedzibę regensów kapituły krakowskiej, o której wspomina Jan Długosz. Budowa nowej siedziby była podyktowana potrzebą reprezentacyjnego urzędu zarządców katedralnych oraz bezpiecznego miejsca do przechowywania
Plan dolnej kondygnacji kasztelu według Teresy Jakimowicz [źródło]
cennych przedmiotów.
Zamek wzniesiono na planie zbliżonym do kwadratu o bokach 16,2x16,8 m. Jego obronny charakter podkreślały grube mury, skarpy oraz alkierze z szczelinowymi strzelnicami. Na narożach znajdowały się dwie baszty, wzmacniające obronność założenia. Całość otoczona była drewnianym parkanem z systemem fos i rowów. Od północy mury zamku podparte były skarpami.
W 1572 roku kapituła krakowska przekazała sześć armat do obrony zamku i miasta. Ustanowiono straż zamkową, początkowo składającą się z 10 jeźdźców, a następnie rozbudowaną do 30 zbrojnych. Załogę stanowili również sołtysi, zwalniani ze wszelkich ciężarów w zamian za służbę.
Wnętrza dolnej kondygnacji pokryte były sklepieniami kolebkowymi z lunetami. Parter pełnił funkcje administracyjne i mieścił skarbiec. Na piętrze znajdowała się duża komnata, pełniąca rolę sali stołowej. Pozostałością po obronnym charakterze zamku są alkierze ze strzelnicami.
Po 1796 roku, po okresie administrowania zamkiem przez kapitułę krakowską, budowla przeszła w ręce rządu pruskiego i pełniła funkcję siedziby lokalnej administracji. W 1822 roku sale zamkowe oddano do użytku tkaczom niemieckim. W latach 30. XIX wieku zamek został przekształcony w ratusz miejski i areszt policyjny. W okresie okupacji hitlerowskiej budynek zajmowały biura administracji cywilnej i wojskowej.
W XIX wieku do bryły zamku dostawiono
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2019
ćwierćkolistą basztę i przeniesiono drzwi wejściowe na ścianę wschodnią. Dach ukryto za dekoracyjną attyką, zróżnicowaną dla każdej z elewacji.
Po drugiej wojnie światowej zamek przekazano Muzeum Miasta Pabianic, które mieści się w nim do dziś. W 2005 roku, po generalnym remoncie, muzeum powróciło do odnowionych wnętrz. W zbiorach znajdują się eksponaty archeologiczne, historyczne, etnograficzne i przyrodnicze.
Włącz 3D
mek 
