Zamek w Niemczy

amek w Niemczy wznosi się w północnej części miasta, na skalistym wzgórzu. Początki osadnictwa na tym terenie sięgają V wieku. We wczesnym średniowieczu istniała tu prawdopodobnie obronna siedziba plemienia Ślężan. Po włączeniu Śląska do państwa Piastów w X wieku powstał tu silnie umocniony gród kasztelański. Otaczały go drewniano-ziemne wały oraz unikalna pochyła kamienna palisada. Gród usytuowany był na północnym skraju wydłużonego wzniesienia. Do historii przeszła jego bohaterska obrona w 1017 roku, podczas oblężenia przez wojska cesarza niemieckiego Henryka II, a także w 1093 podczas najazdu czeskiego. Podczas prac archeologicznych odkryto ślady osadnictwa z wieku VIII oraz fragmenty konstrukcji drewniano-ziemnych wiążących się z grodem kasztelańskim.

W 

Zamek w Niemczy na widokówce z 1933 roku

drugiej połowie XIII wieku z inicjatywy księcia Bolka I świdnickiego na miejscu grodu wzniesiono murowany zamek. Plan zamku był prawdopodobnie nieregularny, a mury dostosowano do przebiegu wałów grodu. W 1288 roku w obrębie zamku zbudowano kaplicę. Około roku 1282 Niemcza otrzymała prawa miejskie z rąk księcia Henryka IV Probusa. Pod koniec XIII wieku miasto otoczono murami miejskimi, które połączono z murami zamku. W 1311 roku Niemcza znalazła się w księstwie legnicko-brzeskim.

Podczas wojen husyckich w 1430 roku miasto i zamek zostały zniszczone. Zamek odbudowano i zapewne rozbudowano w połowie XV wieku, dzięki staraniom księcia brzesko-legnickiego Fryderyka I.

W 1585 roku, z inicjatywy księcia brzeskiego Jerzego II, zamek został przebudowany na renesansową rezydencję. Przebudową kierował architekt Bernard Niuron (w niektórych źródłach Hans Lugan). Zamek zyskał regularne założenie i bogaty wystrój, a elewacje ozdobiono dekoracjami sgraffitowymi. Książę Jerzy II polecił zbudować krużganek podobny 

Zamek w Niemczy na zdjęciu z lat 1920-30

do widzianego w Pradze. W niespokojnych latach pierwszej połowy XVII wieku zamkowa góra została otoczona fortyfikacjami.

Wojna trzydziestoletnia przyniosła zniszczenia zamkowi. Kilkukrotnie oblegany, w 1633 roku został zdobyty przez oddziały generała Wallensteina. Po śmierci piętnastoletniego księcia brzeskiego Jerzego Wilhelma w 1675 roku, Niemcza przeszła pod panowanie Habsburgów na okres blisko 70 lat.

W latach 1712-1724 w południowej części zamkowego dziedzińca wzniesiono kaplicę pod wezwaniem św. Jadwigi. W 1735 roku pożar spowodował poważne zniszczenia na zamkowym wzgórzu. Po odbudowie i kolejnej przebudowie w 1830 roku zamek utracił ostatnie zachowane gotyckie i renesansowe elementy. Kolejne prace na zamku przeprowadzono w 1927 roku. Po 1945 roku wnętrza zamkowe zaadaptowano na zakłady odzieżowe. W latach 60-tych XX wieku, wskutek osuwania się zamkowego wzgórza, rozebrano kaplicę św. Jadwigi.

Obecnie zamkowe założenie to dwukondygnacyjne budynki otaczające nieregularny 

Zarys fundamentów kaplicy zamkowej, fot. JAPCOK, IV 2003

wewnętrzny dziedziniec bez widocznych cech obronnych.