Zamek w Niemczy

amek w Niemczy wznosi się w północnej części miasta, na skalistym wzgórzu. Początki osadnictwa na tym terenie sięgają V wieku. We wczesnym średniowieczu istniała tu prawdopodobnie obronna siedziba plemienia Ślężan. Po włączeniu Śląska do państwa Piastów w X wieku powstał tu silnie umocniony gród kasztelański. Otaczały go drewniano-ziemne wały oraz unikalna pochyła kamienna palisada. Gród usytuowany był na północnym skraju wydłużonego wzniesienia. Do historii przeszła jego bohaterska obrona w 1017 roku, podczas oblężenia przez wojska cesarza niemieckiego Henryka II, a także w 1093 podczas najazdu czeskiego. Podczas prac archeologicznych odkryto ślady osadnictwa z wieku VIII oraz fragmenty konstrukcji drewniano-ziemnych wiążących 

Zamek w Niemczy na zdjęciu z lat 1910-20

się z grodem kasztelańskim.

W drugiej połowie XIII wieku z inicjatywy księcia Bolka I świdnickiego na miejscu grodu wzniesiono murowany zamek. Plan zamku był prawdopodobnie nieregularny, a mury dostosowano do przebiegu wałów grodu. W 1288 roku w obrębie zamku zbudowano kaplicę. Około roku 1282 Niemcza otrzymała prawa miejskie z rąk księcia Henryka IV Probusa. Pod koniec XIII wieku miasto otoczono murami miejskimi, które połączono z murami zamku. W 1311 roku Niemcza znalazła się w księstwie legnicko-brzeskim.

Podczas wojen husyckich w 1430 roku miasto i zamek zostały zniszczone. Zamek odbudowano i zapewne rozbudowano w połowie XV wieku, dzięki staraniom księcia brzesko-legnickiego Fryderyka I.

W 1585 roku, z inicjatywy księcia brzeskiego Jerzego II, zamek został przebudowany na renesansową rezydencję. Przebudową kierował architekt Bernard Niuron (w niektórych źródłach Hans Lugan). Zamek zyskał regularne założenie i bogaty wystrój, a elewacje ozdobiono dekoracjami sgraffitowymi. 

Zarys fundamentów kaplicy zamkowej, fot. JAPCOK, IV 2003

Książę Jerzy II polecił zbudować krużganek podobny do widzianego w Pradze. W niespokojnych latach pierwszej połowy XVII wieku zamkowa góra została otoczona fortyfikacjami.

Wojna trzydziestoletnia przyniosła zniszczenia zamkowi. Kilkukrotnie oblegany, w 1633 roku został zdobyty przez oddziały generała Wallensteina. Po śmierci piętnastoletniego księcia brzeskiego Jerzego Wilhelma w 1675 roku, Niemcza przeszła pod panowanie Habsburgów na okres blisko 70 lat.

W latach 1712-1724 w południowej części zamkowego dziedzińca wzniesiono kaplicę pod wezwaniem św. Jadwigi. W 1735 roku pożar spowodował poważne zniszczenia na zamkowym wzgórzu. Po odbudowie i kolejnej przebudowie w 1830 roku zamek utracił ostatnie zachowane gotyckie i renesansowe elementy. Kolejne prace na zamku przeprowadzono w 1927 roku. Po 1945 roku wnętrza zamkowe zaadaptowano na zakłady odzieżowe. W latach 60-tych XX wieku, wskutek osuwania się zamkowego wzgórza, rozebrano kaplicę św. Jadwigi.

Obecnie zamkowe założenie to dwukondygnacyjne budynki otaczające nieregularny wewnętrzny dziedziniec bez widocznych cech obronnych.