amek w Koźminie, położony w pobliżu nieistniejących już murów miejskich, około 150 metrów na południowy zachód od rynku, pierwotnie oddzielony był od niego stawem. Jego budowę rozpoczął prawdopodobnie w drugiej połowie XIV wieku Bartosz Wezenberg, wojewoda poznański, który otrzymał Koźmin od Kazimierza Wielkiego, po skazaniu Maćka Borkowica na śmierć.
Pierwotnie gotycka warownia, wzniesiona z cegły na planie zbliżonym do prostokąta, posiadała mury obwodowe wzmocnione ukośnymi przyporami w narożach oraz wieżę-przyporę w narożniku północno-zachodnim. Wewnętrzna zabudowa obejmowała piętrowy gmach na planie litery L, składający się z około dziesięciu izb mieszkalnych, oraz północną wieżę bramną na planie kwadratu o boku 9 metrów. Powierzchnia zamku wraz
Zamek w Koźminie na pocztówce z 1905 roku
z dziedzińcem nie przekraczała 1200 metrów kwadratowych.
W latach 1419-1449, z inicjatywy Mościca Przetpełkowica, opłaszczono wieżę północno-zachodnią, nadając jej plan zniekształconego koła. Do wieży bramnej dobudowano czworoboczne przedbramie flankowane cylindrycznymi basztami o średnicy 6 metrów.
W drugiej połowie XVI wieku, zamek przeszedł gruntowną przebudowę z inicjatywy Andrzeja Górki. Średniowieczne fortalicjum przekształcono w renesansową rezydencję, z dominantą w postaci ośmiobocznej, trzykondygnacyjnej wieży głównej. Powiększono również przestrzeń mieszkalną, wznosząc dom wschodni o wymiarach 10x33 metry, co ukształtowało trójskrzydłowy układ budynków na planie zbliżonym do podkowy.
W latach 30. XVII wieku Stanisław Przyjemski wzniósł skrzydło południowe, rozbierając jednocześnie południową część gotyckiego budynku mieszkalnego, aby w jego miejscu poprowadzić wjazd na dziedziniec. Stare przedbramie popadło w ruinę. W roku 1623 roku w Koźminie gościł król Zygmunta III i jego syn Władysław, a w 1627 przyjmowano na zamku poselstwo szwedzkie.
W XVIII wieku przedstawiciele rodu Sapiehów odnowili fasady i zmienili wystrój wnętrz. W 1745 roku zamek ucierpiał od wichury, a następnie został ograbiony i zdewastowany przez Rosjan. W 1791 klucz koźmiński kupił Fryderyk Adolf Kalkreuth. W XIX wieku, po rozbiórce skrzydła zachodniego, budowla uzyskała obecny, trójskrzydłowy kształt.
Obecnie zamek w Koźminie to oskarpowana, otynkowana budowla, składająca się z trzech skrzydeł mieszkalnych ustawionych w otwartą od zachodu podkowę. Kubatura budowli wynosi
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2019
około 15,000 metrów sześciennych i składa się na nią ponad 100 pomieszczeń rozlokowanych na czterech kondygnacjach. Pozostałością po gotyckiej warowni jest ceglana oktogonalna wieża nakryta neobarokowym hełmem. Częściowo zachowały się również fosy oraz relikty dawnego przedbramia i osłaniających go wieżyczek.
W zamku swoją siedzibę ma Zespół Szkół Ponadpodstawowych oraz Muzeum Ziemi Koźmińskiej, otwarte w 1988 roku, prezentujące ekspozycje związane z historią miasta i regionu.
Włącz 3D
mek 
