Polskie zamki
Aktualizacja 2025-12-27

Zamek w Jaworze

 (Jawor • Jauer) 

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo

Nazwy podobne do Jawor • Jauer:    Jaworki ·


n ie ma pewności co do daty powstania zamku w Jaworze. W drugiej połowie XIII wieku Jawor stał się jednym z nowo wykreowanych ośrodków władzy na Dolnym Śląsku, a w 1274 roku awansował na stolicę odrębnego księstwa. Wzmianki źródłowe z 1224 roku wskazują na istnienie kasztelanii z siedzibą w Jaworze.
Początki budowy nowej siedziby obronnej przypisuje się Bolkowi I Surowemu, który panował w księstwie jaworskim od 1278 roku. Prawdopodobnie w miejscu wieży mieszkalnej wzniesionej jeszcze 
Zamek w Jaworze
Zamek na zdjęciu z około 1920 roku
za Henryka Brodatego, książę rozpoczął budowę nowego założenia obronnego z umocnieniami drewnianymi lub drewniano-ziemnymi wałami. Zamek ten pełnił funkcję kasztelani.
Wraz ze śmiercią księżnej Agnieszki Habsburżanki w 1392 roku, księstwo świdnicko-jaworskie przeszło pod panowanie króla Czech, Wacława IV Luksemburskiego. Od tego momentu, aż do 1742 roku, zamek jaworski był siedzibą namiestników królewskich, stając się ośrodkiem królewskim i stolicą lokalnej prowincji. Na początku XV wieku na polecenie króla czeskiego Wacława IV nastąpiła przebudowa zamku. Nadbudowano dodatkowe piętro w skrzydle południowym, rozbudowano skrzydło wschodnie oraz zrekonstruowano budynek bramny. W latach 1510-38 w związku z coraz powszechniejszym stosowaniem broni palnej zmodernizowano system obronny jaworskiego zamku.
W 1527 roku zamek stał się miejscem upokorzenia zbuntowanych chłopów z Piotrowic, którzy wtargnęli na zamek żądając uwolnienia protestanckiego kaznodziei. W latach 1568-72 gotycką warownię przebudowano w renesansową rezydencję. Wzniesiono wieżę w narożniku 
Zamek w Jaworze
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2019
południowo-zachodnim, która zamknęła wewnętrzny dziedziniec oraz nadbudowano drugie piętro w skrzydle zachodnim. Powiększono również skrzydło wschodnie, które zyskało wówczas renesansową elewację od strony dziedzińca. Po tej przebudowie zamek stanowił zwartą dwupiętrową budowlę.
Zamek znajdował się w zachodniej części miasta i był połączony z jego fortyfikacjami. Podczas wojny trzydziestoletniej, w 1648 roku, miasto i zamek zostały zdobyte przez wojska cesarskie. W wyniku ostrzału artyleryjskiego oraz pożaru, zamek został poważnie uszkodzony. W latach 1656-65 trwał jego remont, którego inicjatorem był naczelnik prowincji, hrabia Otto von Nostitz. Zwieńczeniem odbudowy było zawieszenie na zamkowej wieży dzwonu, który zachował się do dzisiaj. W 1673 południowe skrzydło otrzymało manierystyczny portal, a w 1705 roku ponownie odnowiono zamkową wieżę, którą wyposażono w zegary.
Po zagarnięciu Śląska przez Prusy, król Fryderyk II przeznaczył zamek na więzienie i dom dla umysłowo chorych. Dekret został wydany 20 września 1746 roku. W związku z tym 
Zamek w Jaworze
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2019
rozpoczęły się zakrojone na szeroką skalę prace adaptacyjne. Istniejący budynek bramny rozbudowano dodając trzecie piętro oraz dodano do niego parterową przybudówkę z reprezentacyjną bramą. Skrzydło zachodnie nadbudowano o kolejne piętro. W 1821 roku zlikwidowano dom dla umysłowo chorych.
Od 1888 do 1955 roku zamek pełnił rolę zakładu karnego dla kobiet. W połowie XIX wieku gruntownie przebudowano skrzydło południowe. Wzniesiony budynek z celami więziennymi zamknął ostatecznie dziedziniec ciągłą trzypiętrową zabudową. Po drugiej wojnie światowej, przez krótki okres, zamek pełnił jeszcze funkcje penitencjarne na potrzeby nowej władzy.
Obecnie zamek użytkowany jest przez wiele instytucji i czeka na gruntowne badania archeologiczne i architektoniczne. Do zwiedzania udostępniono fragment południowego skrzydła wraz z wieżą zamkową.





Pokaż na mapie



Serwis wykorzystuje technologi? cookie w celu uprzyjemnienia u?ytkowania.