ierwsze wzmianki o Bydlinie pochodzą z 1120 roku. Przypuszcza się, że na wzgórzu za wsią, gdzie obecnie znajdują się ruiny kościoła św. Krzyża, mógł wznosić się zamek obronny.
Murowana strażnica w Bydlinie prawdopodobnie powstała około 1388 roku. Najstarszy znany dokument wzmiankujący *castrum* w Bydlinie pochodzi z 1398 roku, kiedy to warownia stanowiła istotny element systemu obronnego na pograniczu polsko-śląskim. Właścicielem był wtedy rycerz Niemierza herbu Strzała, ówczesny dziedzic wsi wraz z okolicznymi terenami. Niektóre źródła podają, że fundatorem warowni mógł być Niemierza z Gołczy, królewski poseł.
W latach 1398-1400 do zamku pretensje zgłaszali Klemens Łowczyc i jego stryj Zbigniew z Łapanowa. W XV wieku Bydlin przechodzi w ręce rodów
Widok z lotu ptaka, fot. ZeroJeden, V 2020
Szczepanowskich, Brzezickich, a następnie Bonerów.
Na początku XVI wieku zamek został przebudowany. W 1546 roku Zofia Bonar przekazała wieś jako wiano małżeńskie Janowi Firlejowi herbu Lewart, posłowi królewskiemu. Firlej przekształcił katolicką świątynię w zbór protestancki (ariański) około roku 1571.
W 1594 roku syn Jana Firleja, Mikołaj Firlej, przywrócił budowlę katolikom, nie szczędząc środków na jej renowację i przebudowę. Kościół otrzymał wezwanie św. Krzyża. Z tego okresu pochodzą zmiany architektoniczne, w tym rozbiórka muru obwodowego z wieżą bramną, zamurowanie części okien i wybicie nowych, a także zmiana układu i wystroju wnętrz.
W 1655 roku kościół na wzgórzu zamkowym został splądrowany i spalony przez wojska szwedzkiego generała Burcharda von den Lühnen. W latach 30. XVIII wieku Męcińscy odbudowali kościół, jednak częste napady rabunkowe, zaniedbania i pożary doprowadziły do jego opuszczenia pod koniec stulecia.
Zamek w Bydlinie posiadał trzykondygnacyjny budynek mieszkalny zbudowany
Widok z lotu ptaka, fot. ZeroJeden, V 2020
z kamienia na planie prostokąta o wymiarach 11x24 m. Budynek ten posiadał narożne przypory spajające masywne mury o grubości sięgającej 2,3 m. Stropy budynku były drewniane, a ściany działowe wzniesiono z drewna i gliny. Wejście do niego prowadziło przez portal usytuowany na wysokości 2,5 m nad poziomem gruntu. Oświetlenie wnętrz zapewniały ostrołukowe okna i mniejsze okienka szczelinowe. Od południa do wieży mieszkalnej dostawiono mur obwodowy z wieżą bramną, tworząc w ten sposób niewielki dziedziniec. Całość otaczała wykuta w skale fosa oraz kamienno-ziemny wał. Od północy zamek chroniony był przez stromą skarpę i rozległe podmokłe tereny.
Podczas przebudowy na kościół w XVI wieku część okien i drzwi zamurowano, a wnętrze budowli podzielono na trzy mniejsze pomieszczenia. W połowie długości muru fasadowego wzniesiono ścianę, tworząc osobne prezbiterium i nawę. Od zachodu nawę ograniczono murkiem wydzielającym wąską izbę.
Do czasów współczesnych zachowały się fragmenty murów kamienicy zamkowej, fundamenty
fot. ZeroJeden, VII 2003
murów obwodowych i rowy po fosie. W 2009 roku mur południowy budynku mieszkalnego zawalił się, jednak w 2012 został częściowo odbudowany.
Wzgórze zamkowe w Bydlinie było również miejscem bitwy Legionów Polskich pod Krzywopłotami w dniach 17-18 listopada 1914 roku. Zachowały się tam okopy i inne fortyfikacje polowe wykute w skałach przez saperów austriackich.
Na położonym u stóp wzgórza zamkowego cmentarzu znajdują się kwatery wojenne, w których pochowano legionistów i żołnierzy armii rosyjskiej i austriackiej poległych w bitwie pod Krzywopłotami. Przy wejściu na cmentarz znajduje się kaplica pw. Pocieszenia NMP.
Włącz 3D
erwsze wzmianki o Bydlinie pochodzą 
