Zamek w Brześciu Kujawskim

a wzniesieniu w Brześciu Kujawskim znajduje się budynek, który w swych murach kryje pozostałości dawnego zamku. Badania archeologiczne wskazują, że nie został on wzniesiony w miejscu wcześniejszego grodu. XIII-wieczny gród kasztelański znajdował się na terenie obecnej wsi Stary Brześć.

W XIV wieku Brześć Kujawski zyskał status stolicy księstwa brzesko-kujawskiego. Jego strategiczne położenie przy granicy z państwem krzyżackim sprawiało, że był często narażony na najazdy i zniszczenia. W 

Widok z lotu ptaka od południowego-zachodu, fot. ZeroJeden, X 2013

roku 1332 zamek został zniszczony przez Krzyżaków, a następnie odbudowany. Po powrocie do Polski w 1343 roku, za panowania Kazimierza Wielkiego, miasto i zamek zyskały na znaczeniu strategicznym.

Z inicjatywy królewskiej Brześć otoczono murami miejskimi. W południowo-zachodnim narożniku tych murów, na skraju skarpy o 10-metrowych stromiznach, wzniesiono zamek królewski. Od strony miasta, z północy, zamek chronił dodatkowo przekop.

Zamek w Brześciu Kujawskim wzniesiono na planie czworoboku o lekko załamanych bokach południowym i zachodnim. Główny dom zamkowy o wymiarach 12,6 x 23,3 metra usytuowany był przy północnej kurtynie murów, obok bramy. W południowo-wschodnim narożniku wznosiła się cylindryczna wieża. Dziedziniec uzupełniały drewniane budynki gospodarcze. Całość otaczał mur obwodowy, zbudowany z cegły na kamiennej podmurówce.

Po zawarciu II pokoju toruńskiego w 1466 roku, zamek w Brześciu Kujawskim utracił swoje nadgraniczne znaczenie i stał się siedzibą starostów. W drugiej połowie XVI wieku starosta Mieleccy 

fot. ZeroJeden, II 2012

przeprowadzili rozbudowę zamku, wznosząc nowe budynki i przebudowując skrzydło gotyckie.

Podobnie jak wiele innych polskich zamków, brzeski zamek uległ zniszczeniom podczas potopu szwedzkiego w XVII wieku, co zapoczątkowało jego upadek. W XIX wieku Prusacy, wykorzystując zamkowe ruiny, wznieśli w tym miejscu więzienie. Na początku XIX wieku zamek został w większej części rozebrany. W okresie międzywojennym obiekt zaadaptowano na szkołę. Po remoncie przeprowadzonym w latach 80. XX wieku, w zachowanym budynku zamkowym umieszczono urząd pocztowy oraz bibliotekę. Do dziś zachował się jeden budynek zamkowy.