Polskie zamki
Aktualizacja 2014-12-06
Użytkownik:

Hasło:

Loguj automatycznie

Załóż konto
blank
blankKraków - esk verzeKraków - Deutsch

Zamek na Wawelu w Krakowie

 (Kraków • Wawel) 

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo

Nazwy podobne do Kraków • Wawel:    Kraków-Gródek (100%) Kraków-Wola Justowska (100%)


zLokalizacja zamku na mapie Polskiamek Wawel był siedzibą książęcą i królewską oraz centrum politycznym państwa polskiego od XI do XVI wieku. Wzniesiony został na lewym brzegu Wisły na południe od lokowanego miasta. Wzgórze wawelskie położone wśród łąk zalewanych wodami Wisły i Rudawy znakomicie nadawało się na obronną siedzibę. Wschodnia część wzgórza nieco wyższa została zabudowana najwcześniej, ale drewniano-ziemne umocnieniami objęły całe wzgórze. Najstarszą budowlą jest tu rotunda NMP, na południowy-zachód od niej w 1968 roku odkryto relikty kościół mniej więcej z tego samego co rotunda okresu. Pierwsza wawelska katedra powstała w połowie XI wieku na północ od rotundy, nosiła wezwanie św. Gereona. Rotundę można oglądać na wystawie "Wawel zaginiony", mury znajdujące się w podziemiach obecnych budynków sprawiają niesamowite wrażenie.
W tym okresie znajdował się też na wzgórzu kwadratowy budynek, obecnie miejsce to znajduje się w północno-zachodnim rogu wewnętrznego dziedzińca.
W 1087 roku rozpoczęto w północnej części wzgórza 
Zamek na Wawelu w Krakowie
Rotunda NPMarii z około 1000 roku, fot. ZeroJeden, II 2002
wznosić drugą katedrę zwaną Hermanowską. Prawdopodobnie w tym okresie wzniesiono też salę o 24 słupach. We wschodnim skraju wzgórza znalazł się podobno również murowany gródek z wieżą. Na pozostałej części wzgórza znajdowały się luźne drewniane zabudowania osadnicze. Istniał tam również drewniany gródek zniszczony przez Tatarów w 1241 roku. Usytuowany był w okolicy dzisiejszej wieży Złodziejskiej. Po najeździe Tatarów Konrad Mazowiecki wzniósł umocnienia łączące katedrę z rotundą wydzielając z otwartego dotychczas obszernego dziedzińca wschodnią część. Na miejscu tych umocnień w końcu XIII wieku wzniesiono istniejący we fragmentach do dziś mur obronny.
W latach 1250-1258 rozbudowę umocnień rozpoczętą przez Konrada kontynuował Bolesław Wstydliwy. Wzniósł murowane umocnienia w północno-wschodniej części wzgórza.
W 1306 roku pożar strawił część zabudowań, podczas odbudowy wzniesiono przy południowym murze kurtynowym jednotraktowy budynek, który stał się nową siedzibą władcy. Przy dotychczasowej wieży obronnej w północno-wschodnim obszarze wzgórza stanęła wieża mieszkalna zwana Łokietkową. W 1320 roku na murach romańskiej katedry Władysław Łokietek wzniósł nową gotycką. Zachodnia część wzgórza ugruntowała się jako siedziba duchownych po wzniesieniu tu 
Zamek na Wawelu w Krakowie
Zamek w Krakowie na litografii Adama Platera, 'Widoki pozostałych pomników starożytney Polski', Kraków 1826
za Kazimierza Wielkiego dwóch nowych kościołów - Św. Jerzego w 1346 roku i Św. Michała w roku 1355 - oraz budynków mieszkalnych duchowieństwa.
Dostęp atakujących do murów był znacznie utrudniony przez strome zbocza, bowiem tak długi obwód wałów został wzmocniony zaledwie trzema wieżami. Od strony Wisły - Złodziejska, na wschodzie - Duńska, a od północy stanęła wieża zwana potem Zygmuntowską. Po przekazaniu kapitule została włączona do budynków katedry i przystosowana do pełnienia roli dzwonnicy.
W 1394 roku Władysław Jagiełło podwyższył mury obwodowe. Jego również inicjatywą jest wzniesienie Kurzej Nogi. Pierwotnie ganek ciągnął się dalej aż do wieży o funkcji prawdopodobnie latrynowej. Sama Kurza Noga pełniła funkcje mieszkalne. W tym okresie umocniono wjazd od zamku wznosząc wieże i przedbramie.
Dwie najwyższe wieże Wawelu wzniósł Kazimierz Jagiellończyk. Wieża Sandomierska stanęła w 1462 roku w narożniku południowo-zachodnim wzgórza, a wieża Senatorska na północny wschód od Sandomierskiej - we wschodniej części południowego muru obronnego. Obie mają podobny kształt. Wzniesione na kwadratowej podstawie wyżej mają zaokrąglone rogi. Ponieważ 
Zamek na Wawelu w Krakowie
Zachowane w zachodnim skrzydle zamku mury rotundy NPMarii z około 1000 roku, fot. ZeroJeden, II 2002
nie były zbyt dobrze zaprojektowane pod względem obronnym na ówczesne czasy mur południowy wzmocniono dodatkowo baszta Szlachecką oraz w XVI wieku dobudowano dwie kolejne baszty - Panieńska oraz Tęczyńską. Z baszt tych pozostały jedynie relikty fundamentów więc nie można wnioskować z tego ich wyglądu.
Od 1502 roku za panowania Zygmunta Starego średniowieczną rezydencję poczęto przebudowywać na nową renesansową. Z tego czasu pochodzi obecny wygląd zamku. Trzy skrzydła mieszkalne otoczyły wewnętrzny dziedziniec ozdobiony trzykondygnacjowymi krużgankami. Prowadzono również prace nad umocnieniem fortyfikacji. Znacznych zmian w fortyfikacjach zamek doczekał się jednak dopiero za Władysława IV w 1644-1646 roku. Umocnienia ziemne powstały od strony południowej, a przy bramie wjazdowej zbudowana została wieloboczna basteja. Zamek w tym stanie zastały wojska szwedzkie podczas oblężenia Krakowa.
W latach 1790-1794 wprowadzono duże zmiany w systemie fortyfikacji wznosząc od strony Wisły murowane bastiony z nasypami ziemnymi poniżej średniowiecznych murów zamkowych. Po utracie niepodległości Kraków znalazł się w granicach austriackich. Rozbudowa umocnień przez zaborcę niestety wiązała się z wyburzeniem wielu dotychczasowych murów. Zmiana zamku na koszary prowadziła do dalszej dewastacji. Zniszczono wówczas wiele wnętrz zamkowych.
Odbudowa została przeprowadzona w latach 1906-1939 pod kierownictwem Andrzeja Szyszko-Bohusza, podczas niej zdołano znacznie pogłębić wiedzę o dawnych dziejach wzgórza i zabudowań podczas badań archeologicznych. W czasie drugiej wojny światowej zamek znów poważnie ucierpiał. Do roku 1964 udało się go jednak odrestaurować. W zamku umieszczono 
Zamek na Wawelu w Krakowie
fot. ZeroJeden, VI 2006
muzeum oraz siedzibę Państwowych Zbiorów Sztuki, opiekujących się również kilkoma innymi zabytkami i zamkami.




Pokaż na mapie



Zamek na Wawelu w Krakowie - fot. ZeroJeden, VI 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Wschodnie międzymurze, fot. ZeroJeden, VI 2006 Zamek na Wawelu w Krakowie - Makieta znajdująca się na zamku w Nowym Wiśniczu, fot. ZeroJeden, VI 2009 Zamek na Wawelu w Krakowie - Makieta znajdująca się na zamku w Nowym Wiśniczu, fot. ZeroJeden, VI 2009 Zamek na Wawelu w Krakowie - Dziedziniec zamkowy, widok w stronę północną, fot. ZeroJeden, VI 2006 Zamek na Wawelu w Krakowie - Zamek na widokówce z 1915 roku Zamek na Wawelu w Krakowie - Makieta znajdująca się na zamku w Nowym Wiśniczu, fot. ZeroJeden, VI 2009 Zamek na Wawelu w Krakowie - Makieta znajdująca się na zamku w Nowym Wiśniczu, fot. ZeroJeden, VI 2009 Zamek na Wawelu w Krakowie - Dziedziniec zamku, widok z południowego narożnika, fot. ZeroJeden, VI 2006 Zamek na Wawelu w Krakowie - Tygodnik Illustrowany 1900 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Tygodnik Illustrowany 1900 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Tygodnik Illustrowany 1904 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - fot. ZeroJeden, VI 2003 Zamek na Wawelu w Krakowie - fot. ZeroJeden, VI 2006 Zamek na Wawelu w Krakowie - Fotografia J.Jaworskiego, Tygodnik Illustrowany 1915 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Model odsłoniętych w 1958 roku resztek murów kościoła Św.Michała z 1355 roku, fot. ZeroJeden, II 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Rekonstrukcja zabudowań wzgórza wawelskiego w stanie z około połowy XIII wieku, fot. ZeroJeden, II 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Rekonstrukcja zabudowań wzgórza wawelskiego w stanie z około połowy XIII wieku, fot. ZeroJeden, II 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Katedra romańska z lat 1070-1142, fot. ZeroJeden, II 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Kościół Św.Gereona z około połowy XI wieku, fot. ZeroJeden, II 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Model pozostałości wczesnośredniowiecznej budowli czworokątnej z połowy X lub początku XI wieku, fot. ZeroJeden, II 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Rotunda NPMarii z około 1000 roku, fot. ZeroJeden, II 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Zachowane w zachodnim skrzydle zamku mury rotundy NPMarii z około 1000 roku, fot. ZeroJeden, II 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Zachowane w zachodnim skrzydle zamku mury rotundy NPMarii z około 1000 roku, fot. ZeroJeden, II 2002 Zamek na Wawelu w Krakowie - Plan zamku w średniowieczu według 'Architektura gotycka' Zamek na Wawelu w Krakowie - Rycina Mathausa Meriana z 1619 roku z 'Civitates orbis terrarum' Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt, Przyjaciel Ludu 11, 1840 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt, Przyjaciel Ludu 11, 1840 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Dziedziniec zamku królewskiego na Wawelu, litografia barwna Jan Gumowski, 1926 Zamek na Wawelu w Krakowie - Fragment krużganku zamku królewskiego na Wawelu, litografia barwna Jan Gumowski, 1926 Zamek na Wawelu w Krakowie - Zamek Wawelski, litografia barwna Jan Gumowski, 1929 Zamek na Wawelu w Krakowie - Katedra na Wawelu, litografia barwna Jan Gumowski, 1929 Zamek na Wawelu w Krakowie - Staloryt Emilie Rouargue, Eglise cathédrale prés le Château royal á Krakovie, Leonard Chodźko: La Pologne historique... t.1, Paris 1835-1836 Zamek na Wawelu w Krakowie - Zamek wawelski na obrazie Włodzimierza Tetmajera z 1873 roku Zamek na Wawelu w Krakowie - Dziedziniec zamku wawelskiego na litografii z 1870 roku Zamek na Wawelu w Krakowie - Zamek na obracie Władysława Maleckiego z 1873 roku Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt według rysunku Tondosa, Tygodnik Illustrowany 1878 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt I.Kozłowskiego, Wieża Lubranka na Wawelu w Krakowie, Kłosy 1880 Zamek na Wawelu w Krakowie - Zamek na litografii Napoleona Ordy, 'Album Widoków', Seria 6, 1880 Zamek na Wawelu w Krakowie - Widok Wawelu i ko?cioła ?w. Idziego na litografii Henryka Waltera, 'Album widoków Krakowa', Kraków 1865 Zamek na Wawelu w Krakowie - Wawel na litografii Henryka Waltera, 'Album widoków Krakowa', Kraków 1865 Zamek na Wawelu w Krakowie - Wawel na litografii Henryka Waltera, 'Album widoków Krakowa', Kraków 1865 Zamek na Wawelu w Krakowie - Wawel na litografii Henryka Waltera, 'Album widoków Krakowa', Kraków 1865 Zamek na Wawelu w Krakowie - Zamek w Krakowie na litografii Adama Platera, 'Widoki pozostałych pomników starożytney Polski', Kraków 1826 Zamek na Wawelu w Krakowie - Katedra na Wawelu na litografii Jana Nepomucena Głowackiego, '24 widoków miasta Krakowa i jego okolic', Kraków 1832 Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt, Tygodnik Illustrowany 1883 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Zamek na Wawelu na litografii Jana Nepomucena Głowackiego, '24 widoków miasta Krakowa i jego okolic', Kraków 1832 Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt z Kroniki ?wiata Hartmanna Schedla z 1493 roku Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt według rysunku Władysława Szernera, Tygodnik Illustrowany 1885 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt według rysunku Stanisława Witkiewicza, Tygodnik Illustrowany 1885 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Wawel na litografii Henryka Waltera, 'Album widoków Krakowa', Kraków 1865 Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt, Przyjaciel Ludu 1834 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt według rysunku Ceglińskiego, Tygodnik Illustrowany 1862 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Drzeworyt według fotografii Rzewulskiego, Tygodnik Illustrowany 1863 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek na Wawelu w Krakowie - Widok zamku w 1794 roku na akwareli Zygmunta Vogla
Serwis wykorzystuje technologię cookie w celu uprzyjemnienia użytkowania.