Wieża w Żelaźnie

ieża w Żelaźnie została wzniesiona prawdopodobnie pod koniec XV wieku na terenie majątku sędziowskiego, u ujścia rzeki Białej Łądeckiej do Nysy Kłodzkiej. Fundator obiektu pozostaje nieznany, choć niektórzy historycy wskazują na burgrabiego zamku kłodzkiego Jacoba Stanke von Koritau, który od 1485 roku był właścicielem lokalnych dóbr.

Budowla wzniesiona jest na planie kwadratu o boku około 7,4 metra, co czyni ją jedną z mniejszych na Dolnym Śląsku. Posiada cztery kondygnacje. Pierwotna funkcja wieży pozostaje niejasna: rozważana jest rola strażnicy, siedziby rycerskiej lub budynku gospodarczego (spichlerza). Brak widocznych śladów okien bywa interpretowany jako argument za funkcją gospodarczą.

W czasie wojny trzydziestoletniej, 22 października 1646 roku, wieża została zniszczona przez pożar. Odbudowano ją w następnym stuleciu, zmieniając jej przeznaczenie na mieszkalne. Prace te upamiętnia data 1727 wykuta na nadprożu portalu wejściowego. Wówczas dokonano nowego podziału wnętrza, oświetlając pomieszczenia prostokątnymi oknami i tynkując mury zewnętrzne.

W 1966 roku przeprowadzono prace remontowo-konserwatorskie. Podczas tych prac odnaleziono ślady strzelnic oraz wykusza latrynowego. Podziały wewnątrz wieży pochodzą z czasów XVIII-wiecznej przebudowy. Piętra mieszczą trakt komunikacyjny ze schodami 

Wieża w Żelaźnie na zdjęciu z lat 1910-30

drabiniastymi i sale mieszkalne, po jednej na każdej kondygnacji. Parter pierwotnie nakryty był stropem na kamiennych wspornikach. Wąskie otwory okienne są interpretowane jako strzelnice lub otwory wentylacyjne, pochodzące z późniejszego okresu.

Obecnie wieża znajduje się w rękach prywatnych i nie jest udostępniona do zwiedzania.