amek w Słupsku, będący obecnie siedzibą Muzeum Pomorza Środkowego, ma bogatą i złożoną historię. Początki warownej budowli w tym miejscu sięgają IX wieku, kiedy to na prawym brzegu rzeki Słupi wzniesiono obronny gród. Zlokalizowany na sztucznie usypanym kopcu, otoczony drewnianym wałem wzmocnionym kamieniami i ziemią, strzegł brodu na rzece i stanowił siedzibę kasztelanów zarządzających ziemią słupską. Gród funkcjonował do początku XIV wieku.
W 1310 roku, dla umocnienia swoich wpływów, margrabiowie brandenburscy dokonali relokacji miasta na lewym brzegu Słupi na prawie lubeckim. W roku 1317 książę Warcisław IV z dynastii Gryfitów zajął Słupsk włączając go do księstwa pomorskiego.
Pierwsza próba budowy zamku na lewym brzegu Słupi w południowej części miasta
Zamek w Słupsku na zdjęciu z lat 1925-35
miała miejsce prawdopodobnie około roku 1339 z inicjatywy Bogusława V, jednak prace przerwano po jego śmierci w 1373 roku. Kolejną próbę podjął jego syn, Bogusław VIII, jednak sprzeciw mieszczan, obawiających się wzmocnienia pozycji księcia, doprowadził do wzniesienia jedynie murowanej wieży w miejscu planowanego zamku.
Dopiero w 1392 roku Warcisław VII rozpoczął budowę zamku w obrębie murów miejskich, między kościołem św. Jacka a Bramą Młyńską. Budowa zamku trwała długo za sprawą jego syna Bogusława V jednak budowla nie została ukończona i w 1476 roku uległa zburzeniu.
W 1505 roku Bogusław X, książę szczeciński i słupski, podjął decyzję o budowie nowego zamku. Dwa lata wcześniej nakazał rozbiórkę starego dworu. Budowę rozpoczęto w roku 1505 a ukończono w 1507. Zamek wzniesiono w fosie miejskiej. Wykorzystano odcinek muru miejskiego, który stał się północną ścianą nowej budowli. Zamek miał plan prostokąta o wymiarach 16,3x35m. Był podpiwniczony i posiadał
Zamek w Słupsku na zdjęciu z 1934 roku
dwie kondygnacje. Od strony miasta dostawiono wieżę która w dolnej części może być fragmentem dawnej zabudowy dworu książęcego. Także zamkowe fundamenty wykonane z głazów narzutowych są pozostałością po niedokończonych wcześniejszych budowlach. Jeszcze w 1540 roku budowę kontynuował książę Barnim. Oprócz głównego budynku mieszkalnego zamek posiadał młyn wodny oraz kaplicę na dziedzińcu. Do budynku mieszkalnego przylegała ośmioboczna wieża. Zamek służył głównie jako rezydencja podczas pobytów Bogusława X w mieście. O jego obronnym charakterze świadczą jednak dolne partie murów o grubości do 4 metrów.
Za czasów księcia Jana Fryderyka w latach 1580-1587 zamek rozbudowano. Pracami włoskiego zespołu architektów kierował Wilhelm Zachariasz. Rozebrana została górna kondygnacja a w niektórych miejscach także parter i wykorzystując solidne fundamenty został wzniesiony trzykondygnacyjny budynek. Komnaty otrzymały nowe sklepienia i stropy oświetliły je duże okna a zimą ogrzewały ozdobne kominki. Spośród 89 zamkowych pomieszczeń wyróżniały się wielkie cztery sale. Najbardziej okazała była mieszcząca się na drugim piętrze sala rycerska. Posiadała ogromne okno w ścianie południowej i balkon dla orkiestry. Na elewacji wschodniej i zachodniej zamku powstały wykusze. Od strony południowej umieszczono dwa niewielkie ryzality. Na elewacji północnej na wschód od wieży dobudowano widokową loggię z arkadami. Budynek zwieńczono czterospadowym dachem krytym dachówką. Przylegająca od północy do zamku wieża stała się klatką
Zamek na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, IV 2023
schodową. Umieszczono w niej schody biegnące wokół środkowego filara. Wieże zwieńczono hełmem z wieżyczką. Rozbudowę zamku zakończono w roku 1588 co upamiętniał napis nad głównym wejściem umieszczonym w wieży. Zamek uzyskał renesansowe rzeźbione obramienia okienne oraz marmurowe posadzki. W pobliżu zamku wzniesione zostały zabudowania gospodarcze w konstrukcji ryglowej. Zbudowano nowy browar, piekarnię, kuchnię i stajnię. W tym okresie powstało także kryte gankiem przejście do dawnego kościoła dominikanów zamienionego na magazyn zboża.
W roku 1600 słupski zamek stał się siedzibą księżnej Erdmuth wdowy po Janie Fryderyku. Z polecenia księżnej we wschodniej części dawnego kościoła dominikańskiego powstał zamkowy kościół pod wezwaniem św. Jacka. Księżna wykupiła od mieszczan kilka działek i założyła zamkowy ogród. Po jej śmierci w roku 1623 domena słupska przypadła siostrze Bogusława XIV Annie wdowie po księciu Erneście de Croy.
Po 1633 roku zamek przestał pełnić funkcję rezydencji książęcej.
Zamek w Słupsku na zdjęciu z 1945 roku
Na mocy układu berlińskim podpisanym w roku 1650 zamek słupski stał się własnością państwa. Księżna Anna i jej syn Ernest Bogusław de Croy mogli go zamieszkiwać do końca swego życia. Księżna Anna zmarła w roku 1660 i pochowana została w krypcie zamkowego kościoła.
Po rozbiorach Polski dostał się w granice pruskie i władze przeznaczyły go na koszary. W roku 1731 na polecenie króla pruskiego Fryderyka Wilhelma I zostaje dokonana wizytacja słupskiego zamku. W jej wyniku wywiezione zostaje zachowane wyposażenie w tym słynna biblioteka mimo że w swym testamencie książę Ernest Bogusław de Croy zapisał ją miastu Słupsk. Ogałacając zamek z wartościowych przedmiotów wyrwano nawet marmurowe posadzki.
Po uszkodzeniu przez pożar w 1818 roku zamek został zaadaptowany na magazyn zboża. W roku 1815 uderzenie pioruna uszkodziło zamkową wieżę. Na polecenie władz pruskich rozebrano górną cześć wieży i przykryto ją spadzistym dachem wyrównując jej poziom do płaszczyzny dachu zamku. Od roku 1821 zaczęto
Widok od południowego-zachodu, fot. JAPCOK, X 2002
przekształcać słupski zamek na magazyn dla wojska. Wyburzono wszystkie ściany wewnętrzne i stropy. Zamurowano okna w ich miejsce wybito rząd małych okienek. Drewniane pomosty podzieliły wnętrze na cztery poziomy służące przechowywaniu sprzętu wojskowego a późniejszych latach zboża. W drugiej połowie XIX wieku rozebrano zamkowe budynki gospodarcze a w ich miejsce wzniesiono budynek mieszkalny dla oficerów inwalidów wojennych. Brak remontów powodują że zamek popada w ruinę. W okresie międzywojennym władze Słupska planowały zaadaptować go na muzeum ale plany te nie zostały zrealizowane. W latach 1933-35 likwidacji uległ zamkowy ogród. Kolejne zniszczenia przyniosły działania wojenne w roku 1945.
Po drugiej wojnie światowej zamek został odbudowany w renesansowym kształcie. Prace trwały od 1959 do 1965 roku. Z dawnych wnętrz zachowały się jedynie dwa sklepione pomieszczenia na parterze i klatka schodowa w wieży. Odtworzono wykusze i wnęki okienne oraz widokową loggię. Tylko częściowo zachowano pierwotny układ wnętrz ponieważ z uwagi na potrzeby muzeum niektóre pomieszczenia przekształcono w duże sale ekspozycyjne. W całości odtworzono salę rycerską z oknem i balkonem dla orkiestry oraz zrekonstruowano jej koszowe sklepienie. Odbudowano zamkową wieżę. Dachy zamku i wieży pokryto blachą miedzianą. Zagospodarowano także otoczenie zamku. Odbudowano gotycki młyn oraz Bramę Młyńską będącą pozostałością obwarowań miasta. We wnętrzach znalazło siedzibę Muzeum Pomorza Środkowego.
Włącz 3D
mek 
