Polskie zamki
Aktualizacja 2025-12-27

Zamek w Radzikach Dużych

  

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo


z amek w Radzikach Dużych, położony w parku obok dworu, stanowi ruinę rycerskiej siedziby. Jego budowę datuje się przypuszczalnie na lata 1380-84 z inicjatywy kasztelana dobrzyńskiego Andrzeja Ogończyka lub, według starszych opracowań, po 1413 roku, kiedy to wieś otrzymał Jakusz Ogończyk. W rękach rodu Radzikowskich warownia znajdowała się do połowy XVI wieku. Została zniszczona przez oddziały krzyżackie w trakcie wojny trzynastoletniej.
W drugiej połowie XV wieku zamek odbudowano. Około 1510 roku Mikołaj Radzikowski zmodernizował założenie, nadając mu cechy renesansowe. Po bezpotomnej śmierci Jana Radzikowskiego w 1525 roku majątek odziedziczyła jego siostra Małgorzata. Następnie Radziki Duże przeszły w ręce Pleckich, a później Kuczyńskich. Na przełomie XVI i XVII wieku właścicielami zostali Roliczowie Tarnowscy z Kujaw.
Uszkodzony podczas wojen polsko-szwedzkich w XVII 
Zamek w Radzikach Dużych
Tygodnik Illustrowany 1907 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN
wieku zamek utracił status rezydencji i około 1770 roku został opuszczony. Należał wówczas do Przeciszewskich. Na przełomie XVIII i XIX wieku część cegły zamkowej wykorzystano do budowy klasycystycznego dworu obok ruin. W 1839 roku majątek nabył Franciszek Salezy Dmochowski. Po Dmochowskich dwór przeszedł w ręce Siemiątkowskich, a po II wojnie światowej stał się własnością gminy. Pozostałości warowni zabezpieczono w latach 50. XX wieku.
Zamek w Radzikach, czworokątny o wysokich murach, z czterema basztami, reprezentuje typ zamków nizinnych. Zbudowany wraz z kościołem na przełomie XIV i XV wieku, odzwierciedla wpływy architektury krzyżackiej. W XVI lub XVII wieku zamek był w użyciu, o czym świadczą ozdobne obramienia okienne z wpływami renesansu północnego.
Zamek, będący niegdyś najzamożniejszym gniazdem szlacheckim w Ziemi Dobrzyńskiej, stanowił prosty typ rycerskiej siedziby obronnej, gdzie dom mieszkalny otoczono murem. Został wzniesiony na planie kwadratu o boku około 29 metrów, w dolnych partiach z kamieni polnych, a wyżej z cegieł w układzie wendyjskim i gotyckim. Całość zajmowała powierzchnię 830 metrów kwadratowych, 
Zamek w Radzikach Dużych
fot. ZeroJeden, III 2012
obwiedzioną murem z dostawionym od północnego-wschodu dwukondygnacyjnym domem mieszkalnym i drewnianymi budynkami gospodarczymi. Wjazd prowadził przez wysunięte przedbramie, a dostępu bronił most zwodzony i fosa nawadniana ze stawu.
Do czasów obecnych przetrwał niemal pełen obwód murów zewnętrznych o wysokości 5 do 8 metrów, z pozostałościami zamurowanych strzelnic, detali architektonicznych i otworów okiennych. Nie istnieją podziały wewnętrzne domu mieszkalnego, a jedynymi pamiątkami są relikty sklepień w piwnicach. Kilkadziesiąt metrów na zachód od zamku stoi klasycystyczny dwór Przeciszewskich, w którym mieści się szkoła.
W odległości około 150 metrów na północny zachód od zamku wznosi się gotycki kościół pw. Św. Katarzyny, murowany z cegły z dodatkiem kamieni polnych, wzbogacony o akcenty neogotyckie. Najcenniejsze wyposażenie stanowi obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z początku XVII stulecia, rokowa chrzcielnica z 1776 roku oraz XIV-wieczny krucyfiks. Przy kościele stoi neogotycka dzwonnica.





Pokaż na mapie



Serwis wykorzystuje technologi? cookie w celu uprzyjemnienia u?ytkowania.