Zamek w Pniu

 Pieniu, w miejscu o strategicznym znaczeniu, we wczesnym średniowieczu istniało grodzisko, którego istnienie potwierdzają źródła pisane z 1222 roku. Po zniszczeniu, gród stał się własnością księcia pomorskiego Świętopełka, który prawdopodobnie go odbudował. W roku 1248, po śmierci Świętopełka, gród przejęli Krzyżacy.

Na początku XV wieku Krzyżacy wznieśli w Pieniu niewielki, murowany zamek. Zamek stanowił siedzibę prokuratorii, wchodzącej w skład komturstwa bierzgłowskiego, a następnie toruńskiego. Nie jest do końca jasne, czy zamek stanął na miejscu dawnego grodu, czy w zupełnie nowej lokalizacji.

Zamek wzniesiono na wierzchołku stożkowatego wzgórza, położonego nad jeziorem Reptówka, które powstało w starorzeczu Wisły. Z powodu szczątkowych informacji, rekonstrukcja 

fot. JAPCOK, VI 2003

pierwotnego założenia obronnego jest trudna. Prawdopodobnie był to niewielki, jednoskrzydłowy zamek otoczony murem. Od wschodu, czyli od strony wjazdu, szczyt wzgórza odcięto suchą fosą. Nie wiadomo, czy zamek posiadał jakieś podzamcze.

Na mocy postanowień II pokoju toruńskiego z 1466 roku, kończącego wojnę trzynastoletnią z Zakonem Krzyżackim, cała ziemia chełmińska, w tym Pień, została przyłączona do Polski. Brak jest informacji co do dalszych losów zamku oraz przyczyn jego zniszczenia.

Obecnie, na niewielkim, stożkowatym wzniesieniu, będącym cyplem wrzynającym się w dolinę Wisły, można znaleźć ślady cegieł. Na wzgórzu zamkowym nie prowadzono prac wykopaliskowych na większą skalę, a na powierzchni nie zachowały się widoczne ślady murów.