Polskie zamki
Aktualizacja 2025-11-15

Zamek w Morawicy

  

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo


m orawica już w XI wieku stanowiła siedzibę możnego rodu Toporczyków, pieczętujących się herbem Topór, z którego wywodziły się rodziny Tęczyńskich i Pileckich. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1238 roku i wymienia braci Żegotę i Andrzeja z Morawicy, a w 1286 roku wspomniany jest kapelan zamkowej kaplicy.
Na wzgórzu, gdzie obecnie znajdują się kościół, plebania i dzwonnica, na przełomie XI i XII wieku wzniesiono palatium rodu Toporczyków, wywodzących się od palatyna Sieciecha. 
Zamek w Morawicy
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, IV 2021
Budowla na rzucie wydłużonego prostokąta o wymiarach 17 na 6,8 m była piętrowa. Przed 1200 rokiem pośrodku znajdowała się niewielka drewniana kaplica.
Prawdopodobnie w XIV wieku rezydencja została przebudowana w gotycki zamek. Obecnie nie można dokładnie ustalić daty budowy średniowiecznego zamku, jego wyglądu ani okresu użytkowania, jednak prowadzone prace mogą przyczynić się do lepszego poznania jego historii.
Na początku XV wieku Tęczyńscy przenieśli swoją siedzibę do nowego zamku w Tenczynie. Być może w tym czasie wzgórze zamkowe w Morawicy zostało przeznaczone pod budowę kościoła parafialnego. W 1743 roku książę Aleksander August Czartoryski, ówczesny właściciel Morawicy, rozbudował miejscowy kościół, wykorzystując środki ze sprzedaży kosztowności z kaplicy na zamku w Tenczynie. W latach 1743-48 wzniesiono nowy barokowy kościół pod kierunkiem włoskiego architekta Francesco Placidi, rozbierając w tym celu dawny zamek Tęczyńskich i budując świątynię na jego fundamentach.
Do czasów współczesnych 
Zamek w Morawicy
Plan zabudowy w latach 30. XX wieku oraz przekrój podziemnego chodnika według Gabriela Leńczyka [źródło]
zamek przetrwał jedynie w dolnych kondygnacjach obecnej plebanii, wzniesionej w 1666 roku i częściowo przebudowanej w 1871 roku. Jednotraktowy, dwupiętrowy budynek o prostokątnym kształcie posiada grube mury oskarpowane w narożnikach. Na parterze znajdują się trzy izby sklepione kolebkowo. Pod budynkiem plebanii i dziedzińcem kościelnym znajdują się korytarze wydrążone w lessowej skale, być może dawne tunele ucieczkowe z zamku.
Podczas prac architektonicznych w 2019 roku odsłonięto romański portal, fundamenty i doskonale zachowane mury budowli sięgające do wysokości pierwszego piętra, stanowiące pozostałości dawnego palatium. Odkryto także fragmenty oryginalnych XII-wiecznych stropów. Przez lata mury palatium wpisane były w bryłę plebani, stanowiąc jej zewnętrzne, otynkowane ściany.





Pokaż na mapie



Serwis wykorzystuje technologi? cookie w celu uprzyjemnienia u?ytkowania.