Zamek w Majkowicach

 Majkowicach, miejscowości położonej nad rzeką Pilicą, znajdują się relikty trzech historycznych siedzib obronnych. Najstarsza z nich to kopiec na wschód od wsi, kryjący pozostałości drewnianej warowni, prawdopodobnie wieży mieszkalno-obronnej datowanej na przełom XIII i XIV wieku. Warownia ta przypisywana jest rodowi Nagodziców-Jelitczyków, ówczesnym właścicielom Majkowic.

Kolejnym obiektem był gotycki zamek znany w źródłach jako castrum Surdęga, wzniesiony nad brzegiem Pilicy. Jeszcze w XIX wieku widoczne były fragmenty jego murów, jednak w 1944 roku teren ten został zniwelowany przez Niemców podczas umacniania linii obronnych. Tradycja łączy zamek z rycerzem Florianem Szarym, kasztelanem spicymierskim, ale współcześnie przeważa pogląd, że został on wzniesiony 

fot. ZeroJeden, IV 2006

pod koniec XIV lub na początku XV wieku przez Jana Żegotę, cześnika i chorążego sieradzkiego. Wcześniej Florianowi Szaremu przypisywano wzniesienie warowni drewnianej. Zamek istniał stosunkowo krótko i już w XVI wieku został rozebrany.

Na początku XVI wieku, około lat 1500-1520, potomkowie rodu Jelitczyków, noszący już nazwisko Majkowskich, wznieśli na południe od wsi renesansowy dwór. Do budowy mogły zostać wykorzystane materiały z rozbiórki starszego zamku. Początkowo dwór składał się z budynku mieszkalnego, do którego w północno-zachodnim narożniku dobudowano cylindryczną basztę, przechodzącą w ośmiobok na wyższej kondygnacji. Komunikację zapewniała klatka schodowa w ryzalicie północnym. W drugiej połowie XVI wieku od wschodu dobudowano mur z ryzalitem bramnym, tworząc niewielki dziedziniec. Budowla posiadała pewne elementy obronne, takie jak grube mury, baszta i strzelnice kluczowe, jednak bardziej pełniły one funkcję dekoracyjną, wyrażając aspiracje właścicieli do posiadania rezydencji o charakterze 

Widok od południowego-zachodu, fot. ZeroJeden, IV 2006

obronnym.

Renesansowa siedziba Majkowskich była zamieszkiwana do XVII wieku, po czym opuszczona i popadła w ruinę. Obecnie zachowały się jedynie szczątki murów przyziemia i narożna baszta. Zachowana baszta jest cylindryczna w przyziemiu, przechodząca w ośmiobok, a następnie w kwadrat na zwieńczeniu. Wyposażona jest w strzelnice kluczowe.

Ruiny położone są w centralnej części wsi, przy drodze, na terenie prywatnym, widoczne zza ogrodzenia.