amek w Kowalewie Pomorskim ma bogatą historię, sięgającą XIII wieku. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1222 roku, kiedy to książę Konrad Mazowiecki nadał gród Kowalewo biskupowi misyjnemu Christianowi. W 1232 roku biskup przekazał Kowalewo Zakonowi Krzyżackiemu, który na miejscu grodu założył swoją strażnicę. Pierwotnie była to konstrukcja drewniano-ziemna, mająca bronić granicy na rzece Drwęcy przed atakami plemion pruskich i litewskich.
W latach 1272-1275 utworzono nową komturę z siedzibą w Kowalewie. Około roku 1280 Krzyżacy przystąpili do wznoszenia murowanego zamku konwentualnego, który miał być siedzibą komtura. Budowa prawdopodobnie zakończyła się około 1290 roku.
Zamek składał się z regularnego, czteroskrzydłowego zamku właściwego, zbudowanego
Widokówka z okresu międzywojennego
na planie zbliżonym do kwadratu, oraz dwóch podzamczy. Skrzydła zamku właściwego otaczały niewielki dziedziniec z krużgankami. Nie jest dokładnie znany wygląd oraz lokalizacja i przeznaczenie poszczególnych pomieszczeń zamkowych. Zachowany fragment gdaniska może sugerować, że w skrzydle północnym mieściły się pomieszczenia mieszkalne. XVIII-wieczna lustracja wspomina o kaplicy w skrzydle południowym. Zamek właściwy otoczony był murem tworzącym szerokie międzymurze od wschodu, południa i zachodu. Wjazd na dziedziniec prowadził od strony podzamcza i był broniony przez wieżę. Podzamcza otoczone były własnymi murami wzmocnionymi basztami oraz fosą. Kompleks zamkowy był ściśle powiązany z fortyfikacjami miejskimi. Wszystkie trzy części były od siebie oddzielone fosami, a od miasta oddzielał je dodatkowy mur i nawodniona fosa.
Podczas wojen Władysława Łokietka z Krzyżakami, w 1330 roku zamek był bezskutecznie oblegany przez wojska polskie. Kolejne oblężenie miało miejsce w 1410 roku, kiedy
Pozostałość zamku w Kowalewie, 'Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Thorn', 1889
to wojska polskie zajęły zamek, jednak już w tym samym roku Krzyżacy, przy pomocy posiłków inflanckich, odzyskali Kowalewo. Po porażce Krzyżaków, król nadał go wraz z pobliskimi ziemiami kanclerzowi koronnemu, biskupowi Mikołajowi Trąbie.
W 1422 roku, podczas tzw. wojny golubskiej, wojska króla Władysława Jagiełły ponownie oblegały zamek, jednak mimo opanowania jednego z podzamczy, twierdza pozostała niezdobyta.
W 1454 roku, podczas wojny trzynastoletniej, zamek w Kowalewie został zajęty przez członków Związku Pruskiego. Kazimierz Jagiellończyk nakazał zamek w Kowalewie, podobnie jak wiele innych, zburzyć, jednak nie doszło do tego. Na mocy postanowień II pokoju toruńskiego z roku 1466 Kowalewo wraz z całą Ziemią Chełmińską zostaje przyłączone do Polski. W 1457 roku utworzono w Kowalewie starostwo, a pierwszym starostą został Oldrzych Czerwonka.
Wiek XVII przyniósł kres świetności zamku. Wojny polsko-szwedzkie, a w szczególności ""potop"", spowodowały poważne zniszczenia. Od tego momentu zamek pozostawał w ruinie.W pierwszej połowie XVIII wieku nastąpiła jego całkowita rozbiórka.
Do 1772 roku użytkowany był przez starostów, ale w tym czasie był już tak zniszczony, że został opuszczony. W 1820 roku całe założenie, choć zrujnowane, istniało jeszcze. Kilka lat później rozpoczęto stopniową rozbiórkę, używając materiału do budowy szosy. Z uzyskanego materiału na terenie podzamcza wzniesiono kościół ewangelicki.
Obecnie
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, VII 2020
zachowały się jedynie resztki murów obwodowych podzamczy, fragmenty przedmurza zamku właściwego oraz samotny filar arkady gdaniska. Na terenie podzamcza wzniesiono nowe budynki, a na miejscu zamku właściwego, prawdopodobnie tam, gdzie stała wieża zamkowa, wzniesiono wieżę ciśnień.
Włącz 3D
mek 
