Zamek w Koninie

amek w Koninie został wzniesiony przez Kazimierza Wielkiego prawdopodobnie równocześnie ze wzniesieniem murów miejskich. Usytuowany był w południowo-zachodnim narożniku miasta i był sprzężony z jego murami, w przeciwieństwie do informacji, że stał na wyspie na Warcie.

Badania archeologiczne potwierdzają, że już we wczesnym średniowieczu, na przełomie XI-XII wieku, około 3,5 kilometra od obecnej starówki istniał gród obronny, położony w dolinie Warty przy ujściu Powy. Bronił on przeprawy przez rzekę na szlaku handlowym. Zmiana koryta rzeki w XIII wieku spowodowała przeniesienie osady na teren dzisiejszego miasta, którą w 1331 roku zniszczył najazd krzyżacki.

Na miejscu zniszczonego grodu król Kazimierz Wielki 

Rysunek pomiarowy z 1803 roku

wzniósł murowany zamek gotycki. Zamek zbudowano na niewielkim wzniesieniu. Miał plan regularnego czworoboku, prawdopodobnie kwadratu, otoczony był wałami oraz fosą, przez którą od północy przerzucono w stronę miasta zwodzony most. Ceglane mury wzniesiono na kamiennym fundamencie. Brama wjazdowa znajdowała się w trzykondygnacyjnym budynku. W południowo-wschodnim narożniku murów zamkowych stała ośmioboczna, piętnastometrowa wieża. Główny, reprezentacyjny budynek zamkowy znajdował się prawdopodobnie od strony zachodniej. Był on podpiwniczony i miał dwie kondygnacje nad poziomem dziedzińca. Pierwotnie przy wschodnim murze znajdował się murowany budynek mieszkalny, jednak później zniszczony nie został już odbudowany, a resztki 

Drzeworyt, Przyjaciel Ludu 4, 1844 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN

jego murów posłużyły do wzniesienia budynków drewnianych. Na północny-zachód od zamku rozciągał się przygródek o drewnianej zabudowie gospodarczej.

Od XV wieku zamek był siedzibą starostów i gościł panującego. Prawdopodobnie w XVI wieku został otoczony drugim obwodem murów i szeroką fosą o szerokości 12 metrów. Po zniszczeniach z okresu wojen szwedzkich, w 1656 roku, kiedy został poważnie uszkodzony podczas oblężenia szwedzkiego garnizonu zamek został opuszczony i popadł w ruinę. Kolejne zniszczenia nastąpiły w 1707 roku podczas wojny północnej, kiedy zamek został spalony z rozkazu króla szwedzkiego Karola XII. W początkach XIX wieku rozpoczęto rozbiórkę murów. Prawdopodobnie już w 1818 roku zamek został całkowicie rozebrany, mimo że na akwareli w albumach K.Stronczyńskiego z połowy XIX wieku widać duże zachowane fragmenty zabudowy.

Obecnie po zamku nie zachowały się ślady. Jedynymi pamiątkami po nim są nazwa ulicy Zamkowej oraz XIX-wieczne akwarele.