Zamek w Inowrocławiu

 Inowrocławiu, mieście bogatym w sól, której naturalne źródła przyciągnęły osadników, znajdował się zamek, który, choć dzisiaj nieistniejący, odgrywał znaczącą rolę w historii regionu. W średniowieczu, ze względu na monopol królewski na produkcję i handel solą, miasto zyskiwało na znaczeniu, a wraz z nim umacniano jego obronność.

Po rozbiciu dzielnicowym przez Bolesława Krzywoustego w 1138 roku, Kujawy, wraz z Mazowszem, przypadły jego synowi Bolesławowi Kędzierzawemu. W wyniku dalszych podziałów, w 1231 roku władcą Kujaw został Kazimierz, syn Konrada Mazowieckiego. Kazimierz uczynił Inowrocław stolicą swojego księstwa, co przyczyniło się do wzrostu pozycji miasta. Zainspirowany pobytem na Śląsku, po powrocie do Inowrocławia przystąpił do budowy 

Teren zamku od zachodu, fot. ZeroJeden, VII 2009

okazałej siedziby, wzorowanej na wrocławskim pallatium Henryka Brodatego. Choć dokładny wygląd tego zamku jest trudny do odtworzenia, historycy sugerują, że była to prostokątna budowla o grubych ceglanych murach wzniesiona na kamiennym fundamencie, a obronę zapewniała wolno stojąca wieża i drewniano-ziemne obwałowania.

Sprowadzenie Krzyżaków do Polski i powstanie państwa zakonnego sprawiło, że Inowrocław znalazł się na pograniczu. Sprzyjało to rozwojowi handlu, ale także zwiększało zagrożenie konfliktem zbrojnym. Prawdopodobnie dlatego miasto otoczono ceglanymi murami obronnymi, a zamek, usytuowany w narożniku murów miejskich, został wzmocniony. Nie jest pewne, czy od miasta oddzielała go fosa, choć lustracje wspominają o zwodzonym moście.

W roku 1327 król Władysław Łokietek włączył Kujawy do Korony, a Inowrocław przestał być stolicą udzielnego księstwa. Zamek stał się siedzibą starosty. W 1331 roku zamek obronił się przed Krzyżakami, jednak rok później został przez nich spalony. W latach 1377-1396 był lenną własnością Władysława Opolczyka. Jego nieprzychylna Polsce polityka i układy z Krzyżakami spowodowały, że Władysław Jagiełło obsadził kujawskie zamki królewskimi wojskami.

Po zwycięskich wojnach Polski z Zakonem Krzyżackim w XV wieku militarne znaczenie Inowrocławia zmalało. W połowie XVI wieku ówczesny starosta inowrocławski dokonał remontu i modernizacji mocno zdewastowanego zamku. Główny budynek mieszkalny zwany „wielką kamienicą” podwyższono o jedno piętro i zwieńczono renesansową attyką. Przebudowano bramę wjazdową, zaopatrując ją w nowy most zwodzony z przeciwwagą, a zamkowe mury przystosowano do użycia ręcznej broni palnej.

Kres świetności zamku nastąpił w czasie ""potopu"". Spustoszony przez Szwedów zamek został opuszczony, a księgi grodzkie przeniesiono do ratusza. Przemarsze obcych wojsk i wojna północna dopełniły zniszczenia. Na początku XIX wieku ruiny zamku rozebrano. Do dzisiejszych czasów nie zachowały się żadne widoczne fragmenty murów zamku, a spoczywające pod ziemią fundamenty w sąsiedztwie gmachu poczty czekają na dokładne rozpoznanie archeologiczne.