Zamek w Czaplinku

amek Tempelburg w Czaplinku został wzniesiony przez zakon templariuszy około 1290 roku, po tym, jak w 1286 roku książę Przemysław II nadał im ziemie w okolicach jeziora Drawsko. Celem nadania było zabezpieczenie granic Wielkopolski przed atakami książąt pomorskich. Templariusze utworzyli komandorię Tempelborch z siedzibą w Czaplinku, nadając osadzie prawa miejskie magdeburskie i przystępując do budowy zamku.

Lokalizacja zamku nie jest jednoznacznie ustalona. Istnieją dwie hipotezy: 

Zamek na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, IV 2023

pierwsza lokalizuje go na południowo-wschodnim brzegu jeziora Drawsko, druga, bardziej prawdopodobna, w miejscu kościoła pod wezwaniem Świętej Trójcy. Brak odnalezionych pozostałości pierwszej siedziby templariuszy sugeruje, że mogła to być budowla drewniana, otoczona ziemnym wałem i palisadą.

Po zamordowaniu Przemysława II w 1296 roku, Brandenburgia zajęła część Wielkopolski, w tym komandorię Tempelborch. W 1312 roku, po likwidacji zakonu templariuszy, ich dobra na Pomorzu przejął zakon joannitów. Jednak Brandenburgia nie pogodziła się z utratą ziemi czaplineckiej, aż do śmierci ostatniego z rodu w 1313 roku, kiedy to ziemie dawnej komandorii przeszły pod władzę biskupów kamieńskich, a ci nadali ją w lenno rycerzom Hermanowi Roden i Wyszkinowi von Verbecke.

Oficjalne przejęcie majątku templariuszy przez joannitów nastąpiło w 1345 roku. Pierwszym komendantem komandorii Tempelborch został Gebhard von Bortfelde, a Czaplinek pozostał główną siedzibą. W 1354 roku, podczas wojny pomorsko-brandenburskiej, zamek w Czaplinku 

Zamek na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, IV 2023

został poważnie zniszczony podczas oblężenia przez wojska pomorskie. Na mocy układu joannitów z margrabią Ludwikiem Brandenburgia zobowiązała się pomóc w jego odbudowie.

Polityka króla Kazimierza Wielkiego, mająca na celu odzyskanie utraconych przez Polskę ziem, doprowadziła do zajęcia w 1365 roku Drezdenka i Santoka. W 1368 roku zawarto układ drawski, na mocy którego margrabia brandenburski Otto zrzekł się komandorii tempelburskiej na rzecz Polski. Joannici pozostali w swych zamkach, stając się wasalami króla polskiego. W 1378 roku książęta pomorscy Świętobór III ze Szczecina i Warcisław VII ze Szczecinka zaatakowali i spustoszyli posiadłości wojewody Czarnkowskiego z Człopy. Wracając z wyprawy, oddziały pomorskie najechały ziemie joannitów, będących lennikami Polski. Zdobyto Czaplinek i Machliny, a obronił się jedynie zamek Drahim.

Po tych wydarzeniach zamek w Czaplinku nie został odbudowany. W lustracji dokonanej w 1565 roku zamek nie został wymieniony. Po zajęciu przez króla Władysława Jagiełłę w 1407 roku 

Zamek na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, IV 2023

zamku w Drahimiu, joannici ostatecznie opuścili ziemię czapliniecką. Na terenie dawnej komandorii zostało utworzono starostwo niegrodowe z siedzibą na zamku Drahim. Tereny pozostawały w granicach Polski do 1772 roku.