amek w Chrzelicach został wzniesiony przez zakon Joannitów na przełomie XII i XIII wieku, prawdopodobnie na miejscu wcześniejszego grodziska z czasów Bolesława Chrobrego. Pierwotnie założenie mogło być drewniane i z pewnością ucierpiało podczas najazdów mongolskich w pierwszej połowie XIII wieku.
W drugiej połowie XIII wieku zamek został przebudowany na murowany. W zachodnim narożniku wzniesiono potężny, wolnostojący stołp (donżon), a obwód warowni otoczono wysokimi murami. Obronność zamku zwiększały okoliczne stawy i podmokłe łąki.
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, IV 2021
Część źródeł podaje, że fundatorami murowanego zamku byli książęta niemodlińscy. Zamek powstał na planie nieregularnego trapezu z krótszą kurtyną północno-wschodnią, posiadał ceglane mury wsparte przyporami oraz dwa czworoboczne budynki mieszkalne. Większy znajdował się w narożniku południowym, mniejszy w narożniku wschodnim, a pomiędzy nimi umiejscowiona była brama.
Pierwsza wzmianka o Chrzelicach pochodzi z 1316 roku i wspomina o możnym panu Disco Struncza, prawdopodobnie zasadźcy na zamku w imieniu księcia Bolka I, a później jego syna Bolesława II. W 1336 roku książę przekazał zamek z dobrami chrzelickimi panom z Prószkowa, a w 1388 roku przeszedł on na własność Władysława Opolczyka, jednak zarząd pozostał w rękach właścicieli Prószkowa. W tym okresie zamek stał się własnością księcia Władysława Opolczyka, który zarząd powierzył Jerzemu II z Prószkowa, staroście krajowemu księstwa niemodlińskiego.
Podczas wojen husyckich zamek został uszkodzony, ale nadal funkcjonował. Bardziej ucierpiała
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, IV 2021
podzamkowa osada, która prawdopodobnie spłonęła i została opuszczona. W 1437 roku połowa zamku chrzelickiego oraz całość dóbr znalazła się w rękach księcia Bolka V. Po jego śmierci o Chrzelice rywalizował król czeski Jerzy z Podiebradu, jednak ostatecznie przeszły one na własność brata zmarłego księcia.
W końcu XV wieku zamek stał się siedzibą rycerzy-rozbójników, co doprowadziło do interwencji opolskich Piastów i zdobycia zamku. Podczas walk okrągła wieża zamkowa została poważnie uszkodzona i obniżona do wysokości murów. Podczas remontu wzniesiono nową, ośmioboczną wieżę w zachodnim narożniku murów z osłoniętym chodnikiem strzelniczym, zwieńczoną namiotowym dachem oraz pogłębiono fosę.
Po śmierci ostatniego opolskiego Piasta, Jana Dobrego, w 1532 roku, zamek przeszedł pod panowanie czeskie. Królowie Czech przekazywali zamek kolejno margrabiemu Jerzemu Hohenzollernowi (od 1533 r., który w 1538 mianował Henryka von Pogrell z Pogorzeli starostą Chrzelic), królowej węgierskiej Izabeli Jagiellonce,
Skrzydło wschodnie od południowego-zachodu, fot. JAPCOK, III 2003
a następnie (1557-1578) Wacławowi Posadowskiemu. W 1578 roku zamek wrócił w ręce Prószkowskich, a konkretnie Jerzego IV Prószkowskiego, barona i komornika cesarskiego, którzy planowali go umocnić. Początkowo do prac zatrudniono Hansa Schnaidera von Lindau, a następnie Valentina von Säbischa, który przygotowywał plany przebudowy zamku na silną twierdzę, ale wybuch wojny trzydziestoletniej uniemożliwił ich realizację. Niemniej jednak dzięki Säbischowi zachowały się wizerunki zamku z tego okresu.
Po zakończeniu wojny powrócono do prac, jednak zmieniono koncepcję przebudowy, rezygnując z funkcji obronnych na rzecz barokowego pałacu z parkiem. Przebudowa trwała pół wieku i zakończyła się w 1694 roku. Gotyckie pozostałości zostały wchłonięte przez czteroskrzydłowy pałac.
Około połowy XVIII wieku rezydencja przeszła na własność Waltera Xawera von Dietrichsteina, męża księżnej Karoliny z Prószkowskich, w wyniku wygaśnięcia męskiej linii Prószkowskich. W 1783 roku król pruski Fryderyk II Hohenzollern odkupił dobra chrzelickie od Dietrichsteinów.
W końcu XVIII wieku, po uszkodzeniu w wyniku walk lub pożaru, podczas remontu zostało zlikwidowane skrzydło południowe z wieżyczką. Resztę zabudowań wyremontowano bez większych zmian. W 1816 roku zarządcą Chrzelic został Gottlieb Eduard Helle. W latach 1816-1920 zamek był w dzierżawie rodziny Heller z okolic Rybnika, a następnie Pruska Izba Skarbowa przekazała go Aleksandrowi Seydelowi, a później Margarette Bannert.
W okresie drugiej wojny światowej w zamku mieścił się sztab łączności. Po wojnie
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, IV 2021
nieuszkodzone zabudowania zostały częściowo przeznaczone na mieszkania, a częściowo na przedszkole oraz świetlicę wiejską.
W latach sześćdziesiątych budowla zaczęła niszczeć z powodu niedbalstwa. Mieszkańców wykwaterowano, a pałac szybko zamienił się w ruinę, pozbawioną stropów, dachów i częściowo ścian. W roku 1977 podczas burzy zawaliła się część dachów i stropów, a dziesięć lat później runęła zewnętrzna ściana uszkodzonego wcześniej skrzydła. W 2006 roku Nadleśnictwo Prószków sprzedało zabytek. Obecny właściciel planuje odbudować obiekt z przeznaczeniem na Centrum Dialogu Kultur.
Z dawnego zamku zachowały się ceglane, tynkowane mury wzniesione na sklepionych gotyckich piwnicach. Istnieje część ścian działowych, lecz większość sklepień wewnątrz budynku jest zawalona. Wskutek dewastacji nie zachowało się zbyt wiele detali architektonicznych, jedynie fragmenty gzymsów, obramienia okien i pilastry w środkowej części frontowej fasady. Ruiny zamku otacza 4-hektarowy park krajobrazowy z nielicznymi
Zrujnowane korytarze chrzelickiego zamku, fot. ZeroJeden, VI 2000
Włącz 3D
mek 
