Polskie zamki
Aktualizacja 2025-11-15

Dwór w Bykach

  

Legendy
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo


n a północny zachód od centrum Piotrkowa Trybunalskiego, w dzielnicy Byki, znajduje się zamek, który w XV wieku został wzniesiony przez ród Jaksów herbu Gryf. Pierwsza pisemna wzmianka o Bykach pochodzi z 1416 roku, kiedy to wieś była własnością Wojciecha i Mikołaja Jaxa-Bykowskich. Pierwotnie, możliwe, że istniała tutaj drewniana siedziba obronna, zanim wzniesiono murowany dwór. Nie zachowały się informacje o jej formie i rozplanowaniu.
Na przełomie XV i XVI wieku wzniesiono 
Dwór w Bykach
Widok od wschodu, fot. ZeroJeden, VIII 2003
późnogotycki zamek, którego fundatorem prawdopodobnie był Jaxa Bykowski. Był to piętrowy budynek na planie prostokąta z czterema wieżami. Inne źródła sugerują, że na przełomie XVI i XVII wieku kasztelan łęczycki Jan Stanisław Bykowski wzniósł w tym miejscu murowany dwór. Według niektórych źródeł, już około roku 1500 w Bykach mogła funkcjonować niewielka wieża mieszkalna. Wieża ta, podczas przebudowy realizowanej przez Stanisława Bykowskiego, została wchłonięta w renesansową bryłę, stając się częścią nowego pałacu.
Około 1604 roku zamek w Bykach został przebudowany w stylu renesansowym. W tym okresie przekształcono jedną z baszt na kaplicę. Prawdopodobnie na początku XVII wieku w wieży przebito bramę, a jej wschodnią elewację ozdobiono portalem bramnym ujętym w boniowane półkolumny. Mniej wyszukane portale w elewacji zachodniej otrzymały dekoracje z motywami roślinnymi. Drugą kondygnację dawnej wieży zdobią prostokątne renesansowe obramienia okienne, trzecią zaś - trzy półkoliste okna.
Po śmierci Jana Bykowskiego majątek przechodził w ręce kolejnych właścicieli, w tym rodziny Skórzewskich i Malińskich. W latach 20. XVIII wieku, z inicjatywy Skórzewskich, nastąpiła rozbudowa i modernizacja, obejmująca głównie północną część założenia, akcentowaną ośmioboczną wieżą ze strzelnicami.
W 1760 roku bracia Malińscy sprzedali dobra Michałowi Wężykowi herbu Wąż. Stan techniczny dworu w tym czasie pozostawiał wiele do życzenia, czego dowodem było zawalenie się zachodniej części, mieszczącej kaplicę, pięć lat 
Dwór w Bykach
Dwór na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, VI 2021
wcześniej. Wężykowie, choć byli właścicielami przez blisko sto lat, nie mieszkali w Bykach, co doprowadziło do stopniowego popadania dworu w ruinę.
W 1847 roku majątek kupili Jeziorańscy, którzy przeprowadzili remonty i modernizacje. Działania wojenne podczas I i II wojny światowej spowodowały kolejne zniszczenia. W szczególności ucierpiała północna część dworu, w tym baszta-kaplica, która po wojnie została częściowo rozebrana.
W 1961 roku Maksym Czarnecki, ostatni prywatny właściciel, przekazał zrujnowany dwór państwu polskiemu z przeznaczeniem na cele oświaty rolniczej. Po remoncie, w 1964 roku, otwarto tu Technikum Rolnicze. Następnie w murach dawnej rezydencji Jaxa-Bykowskich funkcjonowały Studium Weterynaryjne i Zasadnicza Szkoła Ogrodnicza. Od 1980 roku dwór jest siedzibą ośrodka doradztwa rolniczego.
Obecnie zamek w Bykach to jednopiętrowy murowany budynek wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta. Z długiej wschodniej elewacji wystają baszta południowo-wschodnia, dwupiętrowy ryzalit bramny oraz wieża północno-wschodnia. 
Dwór w Bykach
Dwór na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, VI 2021
Wieża północna, dołem prostokątna, górą sześcioboczna, jest prawdopodobnie najstarszą, XV-wieczną gotycką częścią budowli.
W budynku zachowały się detale późnorenesansowe, takie jak portale oraz część ościeży kamiennych wokół okien, a także fragmenty portali wewnętrznych i kominków. W części pomieszczeń wciąż znajdują się oryginalne sklepienia kolebkowe oraz drewniane stropy. Od południa i zachodu budynek otacza park.





Pokaż na mapie



Serwis wykorzystuje technologi? cookie w celu uprzyjemnienia u?ytkowania.