Polskie zamki
Aktualizacja 2016-10-30
Użytkownik:

Hasło:

Loguj automatycznie

Załóż konto
blank
blankUjazd - Deutsch

Zamek Krzyżtopór w Ujeździe

 (Ujazd • Krzyżtopór) 

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo

Nazwy podobne do Ujazd • Krzyżtopór:    Warszawa - Ujazdowski (100%) Ujazd (100%) Ujazd (100%)


wLokalizacja zamku na mapie Polskiieś Ujazd na przełomie XVI i XVII wieku należała do Zbigniewa Ossolińskiego, który jednak nie wyróżniał jej spośród swych włości. W 1619 roku dziedzictwo ujazdowskie przeszło w posiadanie jego syna Krzysztofa Ossolińskiego, który prawdopodobnie niedługo potem rozpoczął wznoszenie jednego z największych i najpiękniejszych w Polsce założenia rezydencjonalno-fortyfikacyjnego. Architektem był prawdopodobnie Wawrzyniec Senes, a budowa, na którą wyłożono 30 milionów złotych, trwała do 1644 roku. Już jednak w 1627 roku rezydencja nadawała się do użytku, skoro wystawiono w niej wtedy pierwszy dokument. Od symboli umieszczonych po obu stronach bramy wjazdowej - topora, herbu Ossolińskich, i krzyża, symbolu kontrreformacji, której właściciel był całkowicie oddany - zamek nazwany został Fortecą Krzyżtoporską.
Miejsce 
Zamek Krzyżtopór w Ujeździe
Front zamku, fot. ZeroJeden, VII 2001
na budowę fortecy zostało wybrane z wykorzystaniem naturalnych warunków obronnych - zamek mieści się na cyplu wzgórza, wysuniętym w dolinę niegdyś podmokłych łąk zalewowych rzeczki Koprzywianki. Założenie ma plan regularnego, nieco wydłużonego pięcioboku z bastionami na narożach. Brama znajduje się w kurtynie południowo-wschodniej, o ile cztery bastiony bliższe bramie zostały usypane z ziemi, to piąty, znajdujący się tak jak i brama na osi założenia, posiada głębokie kazamaty. Wnętrze pięcioboku od strony bramy wjazdowej zajmuje dziedziniec o kształcie trapezu, pałac natomiast zajmuje większą część pięcioboku po stronie północno-zachodniej. Oprócz dziedzińca między bramą a pałacem założenie posiada jeszcze jeden, eliptyczny dziedziniec otoczony przez zabudowania pałacowe. Z pałacem jedną całość tworzyły przylegające do niego z obu stron niższe zabudowania z komnatami i kaplicą. Pomieszczenia reprezentacyjne znajdowały się w budynku umiejscowionym na osi założenia. Zakończony był on ośmioboczną wieżą, do której na bastionie przylegał budynek z kazamatami zwany 
Zamek Krzyżtopór w Ujeździe
Drzeworyt A.Regulskiego według rysunku M.Olszyńskiego, Kłosy 1866 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN
Wysokim Rondlem. Całość uzupełniały jednokondygnacyjne długie budynki tworzące wzdłuż kurtyn pięciobok. Te długie budynki zostały zakończone niewysokimi czworobocznymi wieżami.
Kiedy w rok po zakończeniu budowy umarł Krzysztof Ossoliński zamek w spadku przeszedł na jego syna Krzysztofa Baldwina. I on jednak niedługo zmarł, a rezydencja w 1650 roku dostała się w ręce rodziny Denhoffów, a później Kalinowskich.
Kiedy Szwedzi wkroczyli do Polski zajęli również w 1655 roku zamek Krzyżtopór. Forteca była jedną z silniejszych na owe czasy i zdobycie jej szturmem było zbyt ryzykowne. Wojska szwedzkie jednak zajęły ją bez walki i okupowały do 1657 roku. Zniszczenia jakich tu wtedy dokonano na długo nie pozwoliły użytkować rezydencji. Zniszczeniu uległy nie tylko budynki, wywieziono stąd cały bogaty wystrój wnętrz. Dopiero w 1720 roku najmniej zrujnowana część została zamieszkana przez rodzinę Morsztynów, a potem Paców.
Częściowo odremontowane przez Michała Jana Paca pomieszczenia w okresie konfederacji barskiej były użytkowane przez konfederatów, nie wyszło to jednak budowli na dobre, bo walki 
Zamek Krzyżtopór w Ujeździe
Zamek w 1849 roku według J.Ceglińskiego
znacznie pogłębiły wcześniejszy stan ruiny. Jeszcze w latach 1782-1787 zamieszkiwał tu Stanisław Sołtyk, jednak kolejni właściciele zrezygnowali z używania rezydencji a ogrom założenia sprawiał, że remontu z powodów finansowych nikt się nie podjął.
W XX wieku kilkakrotnie prowadzono na zamku badania archeologiczne i architektoniczne. W 1962 roku Andrzej Gruszecki, później w 1965 roku wspólnie z Januszem Kuczyńskiem, w latach 1974-1983 - Elżbieta Dąbska-Śmiałowska, a w latach 1973-1980 zespół pod kierownictwem Alfreda Majewskiego. Zamek obecnie jest zabezpieczony jako trwała ruina i udostępniony do zwiedzania.







Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Plan zamku zaczerpnięty z 'Leksykonu zamków w Polsce'  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=262&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(262);return false;'>źródło</a>] Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Plan zamku na sztychu Erika Dahlbergha z dzieła Samuela Pufendorfa 'De rebus a Carolo Gustavo gestis', 1656 rok Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Zamek w 1849 roku według J.Ceglińskiego Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt A.Regulskiego według rysunku M.Olszyńskiego, Kłosy 1866 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt A.Regulskiego według rysunku M.Olszyńskiego, Kłosy 1866 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt J.Styfiego według rysunku Wojciecha Gersona, Kłosy 1866 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Widok zamku około 1800 roku na akwareli Zygmunta Vogla Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Zamek Krzyżtopór na rysunku Jana Olszewskiego z 1904 roku Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Zamek na litografii Napoleona Ordy, 'Album Widoków', Seria 8, 1882 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt, Tygodnik Illustrowany 1878 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt według rysunku Jana Owidzkiego, Tygodnik Illustrowany 1885 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt, Przyjaciel Ludu 1835 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt, Tygodnik Illustrowany 1907 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt, Tygodnik Illustrowany 1907 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt, Tygodnik Illustrowany 1907 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Drzeworyt, Tygodnik Illustrowany 1907 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Zamek na widokówce z okresu międzywojennego Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Zamek na widokówce z początku XX wieku Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Zachodni fragment umocnień, fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Południowe skrzydło zamku, fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Widok od południowego-zachodu, fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, XII 2005 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Dzidziniec zamkowy, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Bastion północny, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Wieża w północnym narożniku zamku, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Widok przez otwory drzwiowe wzdłuż wschodniego skrzydła, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Północna część ruin, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Dziedziniec zamkowy, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, IV 2007 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Pokazy walk na dziedzińcu zamkowym, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Widok na ruiny od zachodu, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Front zamku, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Brama wjazdowa na zamkowy dziedziniec, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - Widok od zachodu, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek Krzyżtopór w Ujeździe - fot. ZeroJeden, IV 2007
Serwis wykorzystuje technologię cookie w celu uprzyjemnienia użytkowania.