Polskie zamki
Aktualizacja 2016-05-23
Użytkownik:

Hasło:

Loguj automatycznie

Załóż konto
blank
blankGrudziądz - esk verzeGrudziądz - Deutsch

Zamek w Grudziądzu

 (Grudziądz • Graudenz) 

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo


zLokalizacja zamku na mapie Polskiamek w Grudziądzu został wzniesiony przez Krzyżaków około połowy XIII wieku, był jedną z silniejszych twierdz zakonnych. Znajdował się na wysokim wzgórzu skarpy wiślanej na północ od miasta. Główny zamek wznosił się w najwyższej partii wzgórza, miał plan czworoboku otoczonego dodatkowym drugim pierścieniem murów obwodowych. Główne skrzydło znajdowało się w południowej części zamku, miało cztery kondygnacje i piwnice, mieściło również przejazd bramny. Na parterze znajdowało się tu więzienie oraz magazyny, na piętrze w zachodniej części mieścił się refektarz, a we wschodniej 
Zamek w Grudziądzu
Miasto i zamek od zachodu w latach 1738-1745 według rysunku Georga Friedricha Steinera
kaplica konwentu, pomiędzy nimi było jeszcze małe pomieszczenie dla obrony bramy wjazdowej umieszczone bezpośrednio nad nią oraz kapitularz. Wzdłuż południowej części muru zachodniego wznosiło się drugie skrzydło mieszkalne, z którego prowadził kryty ganek do gdaniska. W narożniku północno-zachodnim znajdowała się potężna wolnostojąca wieża zwana Klimkiem. Miała ona średnicę prawie 9 metrów oraz wysokość około 30 metrów, wejście prowadziło przez drewniany pomost z ganku muru obwodowego. Koronę wieży stanowił prawdopodobnie krenelaż z machikułami.
Kolejne skrzydła znajdowały się przy północnym i wschodnim murze. Pierwsze mieściło tylko pomieszczenia gospodarcze kuchnię i piekarnię, drugie było w parterze wykorzystywane na browar i mieszkania służby, a na pierwszej kondygnacji znajdowały się dormitoria braci zakonnych. Wszystkie skrzydła mieszkalne połączone były od strony dziedzińca krużgankami. 
Zamek w Grudziądzu
Panorama Grudziądza i zamku od wschodu wg Samuela Pufendorfa z 1656 roku, 'Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Graudenz', 1894
Zamek od miasta oddzielony był dwoma podzamczami. Jedno z nich otaczało zamek od wschodu i północy, a także początkowo od strony Wisły, drugie znajdowało się od południa i przez nie prowadził główny dojazd do zamku wysokiego.
W 1338 roku osunęła się skarpa od strony Wisły, niszcząc od tej strony podzamcze oraz skrzydło zachodnie zamku wysokiego, które niedługo potem odbudowano.
Po pierwszym pokoju toruńskim kończącym wielką wojnę z zakonem krzyżackim Grudziądz znalazł się w granicach Polski, jednak niedługo potem wrócił we władanie Krzyżaków. Podczas wojny trzynastoletniej w 1454 roku szybko został opanowany przez wojska Związku Pruskiego, kilkukrotne oblężenia 
Zamek w Grudziądzu
Plan miasta z 1781 roku, zaczerpnięte z: 'Zabytki architektury i urbanistyki w Polsce' Warszawa 1986
krzyżackie nie były skuteczne. Drugi pokój toruński ostatecznie umiejscowił miasto w granicach polskich.
Podczas potopu szwedzkiego wojska brandenburskie wycofały się z Grudziądza przed przybyciem Szwedów w 1655 roku, a nieliczna załoga zamku poddała się po niedługim ostrzale artyleryjskim. W 1659 roku zamek i miasto zostały odzyskane przez wojska Lubomirskiego. Nadwerężony działaniami wojennym zamek był podczas kolejnych wojen ze Szwedami wykorzystywany ponownie przez wojska najeźdźcy, a później jeszcze czasowo przez rosyjskie i pruskie.
Po rozbiorach Polski zamek znalazł się w granicach Prus i przeszedł na własność państwa. W 1795 roku wykorzystywany był na mieszkania oficerskie, ale w 1801 roku Fryderyk Wilhelm III zarządził rozbiórkę warowni w celu pozyskania materiału budowlanego do nowej twierdzy. Rozbiórka trwała przez kolejne pięć lat, zniszczeniu oparła się tylko wieża Klimek. W 1807 roku wojska Napoleona wykorzystały wieżę jako stanowisko ogniowe do ostrzału pobliskiej twierdzy, wojska pruskie odpowiedziały ogniem z fortecy, w wyniku czego zniszczona została górna partia wieży.
W 1839 roku władze miasta postanowiły założyć w miejscu zamku park, zaczęły się prace porządkowe i zabezpieczające. Ruiny z wieżą były otoczone 
Zamek w Grudziądzu
Wieża zamkowa na widokówce z 1920 roku
troską jeszcze do wybuchu drugiej wojny światowej. W 1945 roku wycofujące się wojska niemieckie wieżę jako potencjalny punkt obserwacyjny wysadziły w powietrze. W 1956 roku usypano z gruzu i fragmentów wieży kopiec w miejscu zamku.




Pokaż na mapie



Zamek w Grudziądzu - fot. ZeroJeden, X 2002 Zamek w Grudziądzu - fot. ZeroJeden, VI 2008 Zamek w Grudziądzu - fot. ZeroJeden, VI 2008 Zamek w Grudziądzu - fot. ZeroJeden, VI 2008 Zamek w Grudziądzu - fot. ZeroJeden, VI 2008 Zamek w Grudziądzu - Grudziądz z wieżą Klimek na zdjęciu z końca XIX wieku, 'Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Graudenz', 1894 Zamek w Grudziądzu - Widok z lotu ptaka od wschodu, fot. ZeroJeden, VIII 2013 Zamek w Grudziądzu - Widok z lotu ptaka od południowego-wschodu, fot. ZeroJeden, VIII 2013 Zamek w Grudziądzu - fot. ZeroJeden, VIII 2013 Zamek w Grudziądzu - Widok z lotu ptaka od południa, fot. ZeroJeden, VIII 2013 Zamek w Grudziądzu - Wieża Klimek w okresie międzywojennym Zamek w Grudziądzu - fot. ZeroJeden, X 2002 Zamek w Grudziądzu - Wieża Klimek w okresie międzywojennym Zamek w Grudziądzu - Wieża Klimek w okresie międzywojennym Zamek w Grudziądzu - Wieża Klimek w okresie międzywojennym Zamek w Grudziądzu - Góra Zamkowa od strony Wisły Zamek w Grudziądzu - Widok z wieży zamkowej w okresie międzywojennym Zamek w Grudziądzu - Ruiny Klimka wysadzonego w 1945 roku Zamek w Grudziądzu - Wieża Klimek w początkach XX wieku Zamek w Grudziądzu - Wieża Klimek w początkach XX wieku Zamek w Grudziądzu - fot. ZeroJeden, X 2002 Zamek w Grudziądzu - fot. JAPCOK, X 2002 Zamek w Grudziądzu - Wieża Klimek na pocztówce z 1943 roku Zamek w Grudziądzu - Wieża na widokówce z okresu międzywojennego Zamek w Grudziądzu - Góra Zamkowa na widokówce z 1910 roku Zamek w Grudziądzu - Wieża zamkowa na widokówce z 1910 roku Zamek w Grudziądzu - Wieża zamkowa na widokówce z 1920 roku Zamek w Grudziądzu - Plan miasta z 1657 roku Loffmana, zaczerpnięte z: 'Zabytki architektury i urbanistyki w Polsce' Warszawa 1986 Zamek w Grudziądzu - Plan miasta z 1781 roku, zaczerpnięte z: 'Zabytki architektury i urbanistyki w Polsce' Warszawa 1986 Zamek w Grudziądzu - Plan sporządzony w 1941 roku ze zbiorów Instytutu Sztuki PAN  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=211&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(211);return false;'>źródło</a>] Zamek w Grudziądzu - Plan zamku głównego według H.Jacobiego  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=173&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(173);return false;'>źródło</a>] Zamek w Grudziądzu - Plan zamku według Hansa Jacobiego z 1996 roku  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=262&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(262);return false;'>źródło</a>] Zamek w Grudziądzu - Plan sytuacyjny zamku w Grudziądzu z końca XIX wieku, 'Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Graudenz', 1894 Zamek w Grudziądzu - Widok od zachodu z 1 połowy XVII wieku według akwareli A.Boota Zamek w Grudziądzu - Panorama miasta i zamek na sztychu Erika Dahlbergha z dzieła Samuela Pufendorfa 'De rebus a Carolo Gustavo gestis', 1656 rok Zamek w Grudziądzu - Wieża Klimek w końcu XIX wieku według Conrada Steinbrechta  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=211&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(211);return false;'>źródło</a>] Zamek w Grudziądzu - Panorama Grudziądza i zamku od wschodu wg Samuela Pufendorfa z 1656 roku, 'Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Graudenz', 1894 Zamek w Grudziądzu - Południowa ściana zamku, rys. G.B.Jacobiego z 1848 roku, 'Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Graudenz', 1894 Zamek w Grudziądzu - Miasto i zamek od zachodu w latach 1738-1745 według rysunku Georga Friedricha Steinera Zamek w Grudziądzu - Zamek na sztychu Erika Dahlbergha z dzieła Samuela Pufendorfa 'De rebus a Carolo Gustavo gestis', 1656 rok Zamek w Grudziądzu - Litografia nieznanego autora, Widok Grudziądza, Przyjaciel Ludu 1839
Serwis wykorzystuje technologię cookie w celu uprzyjemnienia użytkowania.