Polskie zamki
Aktualizacja 2016-10-30
Użytkownik:

Hasło:

Loguj automatycznie

Załóż konto
blank
blankDzierzgoń - esk verze

Zamek w Dzierzgoniu

 (Dzierzgoń • Christburg • Kiszpork) 

Legendy
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo

Nazwy podobne do Dzierzgoń • Christburg • Kiszpork:    Stary Dzierzgoń (100%) Dzierzkowice (46%)


pLokalizacja zamku na mapie Polskirawdopodobnie pierwszym umocnieniem na Górze Zamkowej był pruski gród, który istniał tu w XII wieku. W początkach XIII wieku Krzyżacy wykorzystali pruskie fortyfikacje do wzniesienia własnej strażnicy i bazy wypadowej w trakcie walk z Pomezanami i Pogezanami.
Miejsce było znakomicie dobrane. Wydłużone wzgórze, o stromych zboczach z trzech stron, zostało podzielone przekopem na dwie części. Na obszerniejszej z nich - południowo-wschodniej - przed 1248 rokiem mistrz krajowy Henryk von Wid wzniósł główny zamek. Północno-zachodnią część, o łatwiejszym dostępie, zajęło podzamcze. Do nowej siedziby przeniesiono ośrodek władzy z sąsiedniej strażnicy w Starym Dzierzgoniu.
Zamek konwentu wzniesiono na planie regularnym, typowym dla budowli w państwie krzyżackim. W zabudowaniach mieściły się: kaplica, kapitularz
Zamek w Dzierzgoniu
fot. JAPCOK, V 2004
refektarz, dormitoria, infirmeria, łaźnie oraz mieszkanie komtura i skarbiec. Z dokumentów komtura dzierzgońskiego wynika, że działał tu swego rodzaju bank udzielający kredytów nawet mieszczanom gdańskim.
W zamku znajdowały się też pomieszczenia gospodarcze, między innymi kuchnia, ale oczywiście większość funkcji gospodarczych przejęło podzamcze. Na jego terenie był karwan, poczta, stajnie, kuźnia, spichlerze. Wjazd na podzamcze prowadził od północnego-zachodu i umocniony był wieżą.
O znaczeniu przykładanym przez władze zakonne do Dzierzgonia świadczy fakt, że już rok po wzniesieniu zamku podejmowano w nim legata papieskiego. W ciągu XIII i XIV wieku warownia bywała oblegana, jednak atakujący nie mieli szans na pokonanie silnych fortyfikacji dobrze zaopatrzonego zamku.
Znaczenie Dzierzgonia szybko wzrastało. Komturia była jedną z bogatszych w państwie krzyżackim, mieścił się tu drugi po Brodnicy magazyn zbożowy oraz jedne z największych stajnie. Szczególnie przed Wielką Wojną widać także coraz silniejsze wyposażenie arsenału.
W 1410 roku Władysław Jagiełło 
Zamek w Dzierzgoniu
Pawilon na Górze Zamkowej na widokówce z okresu międzywojennego
zdążając po wygranej bitwie grunwaldzkiej do Malborka zajął zamek dzierzgoński bez walk zdobywając ogromne łupy.
Po pokoju toruńskim Dzierzgoń wrócił w ręce krzyżackie, ale w 1414 roku ponownie wojska polskie wkroczyły do miasta bez walki i po obrabowaniu zamku spaliły go. Z uszkodzonej siedziby w 1437 roku konwent przeniesiony został do Przezmarka. Pozbawiony opieki zamek zaczął niszczeć. Kiedy wybuchła wojna trzynastoletnia wojska Związku Pruskiego ponownie podłożyły ogień na zamku.
Po drugim pokoju toruńskim Dzierzgoń znalazł się w granicach Polski i w ocalałych budynkach zamkowych urządzono siedzibę starostwa. Mimo złego stanu zabudowań istniało ono tu dość długo. Jeszcze w 1611 roku odbywały się w nich sądy grodzkie. Możliwe, że prowadzono na zamku prace budowlane, jednak w niewielkim zakresie, głównie zabezpieczające przed postępującą ruiną. W 1624 roku lustrator opisuje zabudowania jako zupełnie podupadłe, wykorzystywane były jednak nadal, a w 1664 roku kolejna lustracja mówi już o przechowywaniu ksiąg 
Zamek w Dzierzgoniu
Umocnienia u stóp Góry Zamkowej, fot. ZeroJeden, V 2004
u mieszczan.
W 1689 roku część pomieszczeń wyremontowano i sąd grodzki powrócił na zamek, a dokumenty ponownie przechowywano w kaplicy. Pozostałe zabudowania, których remonty nie objęły, zostały w końcu XVII wieku rozebrane w celu pozyskania budulca na klasztor reformatów.
W czasie pierwszego rozbioru Polski w 1772 roku z zamku do użytku nadawała się już tylko jedna komnata, a na przedzamczu stała jeszcze wieża przy bramie. Władze pruskie zdecydowały wtedy o opuszczeniu zamku, który w ciągu XIX wieku został całkowicie rozebrany.
Wzgórze porosły krzaki i drzewa, obecnie widać tu jedynie ślady oszkarpowania i gruz kamienny.







Zamek w Dzierzgoniu - Pawilon na Górze Zamkowej na widokówce z okresu międzywojennego Zamek w Dzierzgoniu - Widok z lotu ptaka od zachodu, fot. ZeroJeden, V 2013 Zamek w Dzierzgoniu - Widok z lotu ptaka od północnego-zachodu, fot. ZeroJeden, V 2013 Zamek w Dzierzgoniu - Widok z lotu ptaka od północy, fot. ZeroJeden, V 2013 Zamek w Dzierzgoniu - Widok z lotu ptaka od północnego-wschodu, fot. ZeroJeden, V 2013 Zamek w Dzierzgoniu - Umocnienia u stóp Góry Zamkowej, fot. ZeroJeden, V 2004 Zamek w Dzierzgoniu - Odkryty podczas prac archeologicznych poziom piwnic, fot. ZeroJeden, V 2004 Zamek w Dzierzgoniu - Odkryte podczas prac archeologicznych resztki muru w południowo-wschodnim narożniku założenia zamkowego, fot. JAPCOK, V 2004 Zamek w Dzierzgoniu - Bruk dawnej bramy wjazdowej, fot. ZeroJeden, V 2004 Zamek w Dzierzgoniu - fot. ZeroJeden, V 2004 Zamek w Dzierzgoniu - Widok na pozostałości murów z miejsca dawnej bramy wjazdowej, fot. ZeroJeden, V 2004 Zamek w Dzierzgoniu - fot. JAPCOK, V 2004 Zamek w Dzierzgoniu - fot. JAPCOK, V 2004 Zamek w Dzierzgoniu - Plan sytuacyjny zamku według Conrada Steinbrechta, 1900-1920 Zamek w Dzierzgoniu - Plan Dzierzgonia z miejscem po zamku, 'Die Bau- und Kunstdenkmäler Pomesaniens. H. 3. Kreis Stuhm' 1909 Zamek w Dzierzgoniu - Widok na miasto i ruiny w 1684 roku według Christopha Johanna Hartknocha, 'Die Bau- und Kunstdenkmäler Pomesaniens. H. 3. Kreis Stuhm' 1909
Serwis wykorzystuje technologię cookie w celu uprzyjemnienia użytkowania.