Polskie zamki
Aktualizacja 2017-11-14
Użytkownik:

Hasło:

Loguj automatycznie

Załóż konto
blank
blank

Zamek Dybów w Toruniu

 (Toruń-Podgórz • Dybów) 

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo

Nazwy podobne do Toruń-Podgórz • Dybów:    Toruń (90%)


rLokalizacja zamku na mapie Polskiuiny wznoszą się na lewym brzegu rz. Wisły w dzielnicy Podgórz obok drogowego mostu im. Józefa Piłsudskiego. Koło zamku przebiega międzynarodowy niebieski szlak turystyczny z Torunia do Suchatówki. Dzieje zamku wyznacza podpisany w 1422 r. tzw. Pokój Mełneński, na mocy którego król Władysław Jagiełło odzyskał ziemie na lewym brzegu rz. Wisły podarowane krzyżakom w 1230 r. przez ks. mazowieckiego Konrada.
Budowę zamku rozpoczęto w 1423 r. naprzeciw krzyżackiego Torunia. W latach 1423-25 jako pierwszy został zbudowany czterokondygnacjowy dom mieszkalny, następnie po 1431 r. budynek wkomponowano w obwód murów obronnych, zbudowano wieżę bramną. Całość została otoczona mokrą fosą, zamek prawdopodobnie posiadał wieżę sygnalizacyjno-obronną, na której ślady dotychczas nie natrafiono. Wewnątrz zamku 
Zamek Dybów w Toruniu
Dziedziniec zamkowy, fot. ZeroJeden, VIII 2000
znajdował się duży czworoboczny dziedziniec. W źródłach historycznych zamek Dybów został wymieniony w 1425 r. na okoliczność wizyty króla Władysława Jagiełły. Wkrótce na zach. od zamku powstała osada nazywana przemiennie Dybowem, Nową Nieszawą lub Nieszawą.
Dynamicznie rozwijająca się osada stanowiła poważną konkurencję dla mieszczan i kupców z przeciwległego Torunia. Trzeba wspomnieć, że granica państwowa przebiegała środkiem koryta rz. Wisły i zamek dybowski pełnił rolę strażnicy królewskiej. Obawy o własne dochody i podsycona przez krzyżaków nienawiść wśród mieszczan spowodowała reakcję, uskutecznioną napadem na królewski zamek w 1431 r. Zamek został zdobyty przez krzyżaków posiłkowanych przez toruńskich mieszczan i do 1435 r. pozostawał obsadzony przez załogę krzyżacką. Po 1435 r. mury zamku zostały podwyższone, oraz wybito w nich strzelnice. Narożniki murów zostały zwieńczone ceglanymi cylindrycznymi wieżyczkami o zewnętrznej średnicy 3 metrów.
W 1454 r. król Kazimierz Jagiellończyk przebywający na zamku nadał tzw. "Statuty nieszawskie" rozszerzające 
Zamek Dybów w Toruniu
Plan zamku według L.Grzeszkiewicz-Kotlewskiej [źródło]
prawa szlachty. Rozwój wypadków związanych z wojną trzynastoletnią (1454-1466) i okazana przez toruńczyków pomoc w tej materii spowodowały w 1460 r. decyzję króla Kazimierza Jagiellończyka w sprawie przeniesienia konkurencyjnej dla Torunia osady Dybów w górę rz. Wisły w miejsce dzisiejszego miasteczka Nieszawy.
Do 1466 r. zamek dybowski był siedzibą burgrabiego królewskiego a po II Pokoju Toruńskim stanowił siedzibę starostów królewskich. Powstała tu także komora celna. W 1512 r. tytułem zastawu dla króla Zygmunta Starego zamek znalazł się w rękach rady miasta Torunia.
Upadek zamku rozpoczął się w czasach wojen szwedzkich a konkretnie w 1656 r. kiedy to szwedzki komendant twierdzy usiłował zamek dybowski wysadzić w powietrze. Zamek nie uległ zagładzie lecz doznał trwałych zniszczeń. W 1727 r. podczas lustracji jest wymieniany jako ruina. W 1703 r. podczas kolejnego oblężenia miasta przez wojska szwedzkie króla Karola XII zamek był zamieniony na redutę z której ostrzeliwano miasto, stąd wzięły się dalsze zniszczenia zamku. W 1793 r. po II rozbiorze Polski zamek został zajęty przez wojska pruskie.
W 1813 r. grupa około 40 żołnierzy francuskich z korpusu marszałka Neya pod dowództwem płk Suvary broniła się przez 3 miesiące w ruinach zamku przed nacierającymi wojskami rosyjskimi. Już wtedy zamek otoczony 
Zamek Dybów w Toruniu
Fundamenty budynku mieszkalnego od zachodu, fot. ZeroJeden, VIII 2000
był ziemnymi fortyfikacjami. W 1848 r. teren zamku został włączony do fortyfikacji miejskich. W murach obwodowych wybito przyziemne strzelnice przystosowane dla ówczesnej artylerii a sam zamek zyskał obwałowanie typu kleszczowego.
W 1936 r. prowadzono tu prace konserwatorskie. W latach 1971-72 przeprowadzono prace zabezpieczające obiekt w ramach tzw. trwałej ruiny.
Z okresu dawnej świetności zamku do dziś zachowały się mury obwodowe prawie w pełnej wysokości, ślady trzech cylindrycznych zwieńczeń narożnych wieżyczek, ruiny wieży bramnej (w latach 70-tych była zrekonstruowana) oraz ściany zach. i pd. tzw. budynku mieszkalnego. Całość ruin jest ogólnie dostępna co niektórzy "zwiedzający" wykorzystują dla dewastacji otoczenia.




Pokaż na mapie



Zamek Dybów w Toruniu - Fundamenty budynku mieszkalnego od zachodu, fot. ZeroJeden, VIII 2000 Zamek Dybów w Toruniu - Zamek od północnego-zachodu, fot. ZeroJeden, VIII 2000 Zamek Dybów w Toruniu - Dziedziniec zamkowy, fot. ZeroJeden, VIII 2000 Zamek Dybów w Toruniu - fot. ZeroJeden, III 2002 Zamek Dybów w Toruniu - fot. ZeroJeden, III 2002 Zamek Dybów w Toruniu - Pozostałości głównego budynku zamkowego, fot. ZeroJeden, III 2002 Zamek Dybów w Toruniu - Południowy mur najstarszej części zamku, fot. JAPCOK, III 2002 Zamek Dybów w Toruniu - Zamek na pocztówce z 1900 roku Zamek Dybów w Toruniu - Ruiny zamku na widokówce z 1917 roku Zamek Dybów w Toruniu - fot. ZeroJeden, X 2014 Zamek Dybów w Toruniu - fot. ZeroJeden, X 2014 Zamek Dybów w Toruniu - fot. ZeroJeden, X 2014 Zamek Dybów w Toruniu - fot. ZeroJeden, X 2014 Zamek Dybów w Toruniu - Zamek dybowski w 1910 roku Zamek Dybów w Toruniu - Brama wjazdowa i południowy mur obwodowy, fot. JAPCOK, III 2002 Zamek Dybów w Toruniu - fot. ZeroJeden, X 2014 Zamek Dybów w Toruniu - Plan zamku według L.Grzeszkiewicz-Kotlewskiej  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=262&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(262);return false;'>źródło</a>] Zamek Dybów w Toruniu - Plan zamku Dybów, 'Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Thorn', 1889 Zamek Dybów w Toruniu - Zamek od strony południowo-zachodniej, gwasz tzw. K.Albertiego, około 1795 roku Zamek Dybów w Toruniu - Dybów od strony północno-wschodniej, gwasz tzw. K.Albertiego, około 1795 roku Zamek Dybów w Toruniu - Zamek Dybór naprzeciwko Torunia na sztychu Erika Dahlbergha z dzieła Samuela Pufendorfa 'De rebus a Carolo Gustavo gestis', 1656 rok Zamek Dybów w Toruniu - Dybów widoczny z Torunia w 1745 roku według rysunku Georga Friedricha Steinera Zamek Dybów w Toruniu - Zamek Dybów naprzeciwko Torunia na sztychu Erika Dahlbergha z dzieła Samuela Pufendorfa 'De rebus a Carolo Gustavo gestis', 1656 rok Zamek Dybów w Toruniu - Ostrzał Torunia z terenu zamku Dybów w 1703 roku Zamek Dybów w Toruniu - Zamek w Dybowie na sztychu Erika Dahlbergha z połowy XVII wieku
Serwis wykorzystuje technologię cookie w celu uprzyjemnienia użytkowania.