Polskie zamki
Aktualizacja 2016-10-30
Użytkownik:

Hasło:

Loguj automatycznie

Załóż konto
blank
blankBodzentyn - esk verzeBodzentyn - Deutsch

Zamek w Bodzentynie

  

Legendy
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo


mLokalizacja zamku na mapie Polskiiasto Bodzentyn założył biskup Bodzęty (Bodzanta) herbu Poraj w 1355 roku przenosząc tu siedzibę dworu myśliwskiego z Tarczka. Za jego czasów powstał w miejscu obecnego zamku zameczek drewniany. Budowla ta szybko uległa zniszczeniu i następca Bodzęta biskup Florian z Mokrska jeszcze przed 1380 rokiem zbudował murowany gotycki zamek, lokalną rezydencję biskupów krakowskich. Połączony z fortyfikacjami miejskimi zamek znajduje się na wysokiej skarpie, którą opływa rzeka Psarka.
19 czerwca 1410 roku na zamku przebywał Władysław Jagiełło, który powracał z jednej ze swych pielgrzymek na Święty Krzyż. Król przyjął tu posłów pomorskich. Pożar w 1413r. strawił drewnianą zabudowę Bodzentyna. Prawdopodobnie w związku z uszkodzeniami spowodowanymi przez ten pożar biskup Zbigniew Oleśnicki przebudował zamek, któremu nadano wówczas bardziej regularny plan oraz wzniesiono od strony północnej skrzydło mieszkalne.
W końcu XV wieku kardynał Fryderyk Jagiellończyk dobudował wschodnie skrzydło. Prace budowlane kontynuowali w ciągu XVI wieku kolejni biskupi: Jan Konarski, Piotr Tomicki oraz Franciszek Krasiński, którzy stopniowo nadawali całości cechy stylu renesansowego. Przekształcenia gotyckiej pierwotnie budowli w prawdziwie renesansową rezydencją dokonał w 1581 roku biskup Piotr Myszkowski. Ujednolicono wówczas stylowo starsze części zamku. Pracami 
Zamek w Bodzentynie
fot. ZeroJeden, IX 2005
budowlanymi kierował włoski architekt Jan Balcer, którego wkład docenił Piotr Myszkowski nadając jemu i jego żonie przywilej założenia ogrodu na przedmieściu Bodzentyna.
Ostatnia duża przebudowa miała miejsce w XVII wieku. Powstało wtedy skrzydło południowe. Budowę prowadzili kolejno biskupi: Jakub Zadzik (który od powołania na biskupstwo krakowskie w 1635 roku dał się poznać jako najbardziej zacięty wróg reformacji), Piotr Gembicki, Piotr Tylicki, Marcin Szyszkowski i Andrzej Trzebicki. Po blisko 80 latach w 1691 roku prace ukończył biskup Jan Małachowski, który swój herb Nałęcz widoczny do dziś umieścił w nadprożach okien. Zamkowi nadano wówczas formę barokową, o planie w kształcie zbliżonym do podkowy.
Z inwentarzy znamy wygląd zamku po tych przebudowach. Z przedzamcza wprowadzała na dziedziniec zamkowy brama z czerwonego piaskowca zachowana do dziś, poprzedzona murowanym mostem. Dziedziniec z trzech stron obejmowały trzykondygnacyjne skrzydła nakryte uskokowym dachem. Wschodni ryzalit zwieńczała renesansowa attyka. Przejście między skrzydłami zamku umożliwiał krużganek, który od strony dziedzińca biegł wzdłuż wszystkich kondygnacji środkowego skrzydła.
W XVIII wieku prowadzono już raczej tylko prace o charakterze remontowym. W połowie XVIII wieku pracował przy ozdabianiu zamku architekt Jakub Fontana. Były ostatnie lata wspaniałości tej rezydencji. Ostatnim - u schyłku XVIII wieku - władcą pałacu był biskup Sołtyk. W 1789 roku dobra duchowne przejęło państwo, wobec czego zamek został opuszczony, potem przekształcono go na spichlerz i szpital wojskowy. Szpital mieścił się tu do 1814 roku, potem 
Zamek w Bodzentynie
fot. JAPCOK, IV 2005
jednak zamek ostatecznie opuszczono. Ikonografia z połowy XIX wieku ukazuje, że zamek nie był wtedy jeszcze kompletna ruiną. W kilku salach mieszczanie Bodzentyna urządzali wtedy jeszcze bale, jednak potem aż do końca XIX wieku z zamku czerpano budulec, co pogłębiło zniszczenia. Były nawet plany zupełnego rozebrania zamkowych ruin, które na szczęście nie zostały zrealizowane. W 1902 roku obiekt uznano za zabytek podlegający ochronie.
W czasach współczesnych mury zabezpieczono, tworząc z nich z trwałą ruinę. Na zamkowym wzgórzu pozostały jedynie fragmenty ścian, ponad otworami okiennymi widać tarcze herbowe z herbem Ślepowron biskupa Krasińskiego i wspomniany herb Nałęcz biskupa Jana Małachowskiego. Pozostał też dość wyraźny zarys całego pałacu. Od 1963 prowadzono w Bodzentynie badania pod kierunkiem Marii Brykowskiej.
Z zamkiem związana jest mroczna historia. Kiedy biskupstwo krakowskie objął Jakub Zadzik w podziemiach zamkowych więził arian i kalwinów. Podobno jednego z nich biskup zamknął w lochach razem z jego "heretyckimi księgami" i tak długo 
Zamek w Bodzentynie
Drzeworyt według rysunku J.Krajewskiego, Tygodnik Illustrowany 1882 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN
morzył głodem, aż ten zjadł je. Innym więźniem był ksiądz Kazimierz Bełza, za ogołocenie kościoła myślenickiego ze złotych ozdób zawieszonych na ołtarzach i przechowywanych w skarbcu.




Pokaż na mapie



Zamek w Bodzentynie - fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - Widok od południa, fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - Widok od południowego-wschodu, fot. ZeroJeden, IX 2005 Zamek w Bodzentynie - Obramienie okienne pierwszej kondygnacji, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek w Bodzentynie - fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - Ruiny na widokówce z 1911 roku Zamek w Bodzentynie - fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek w Bodzentynie - fot. ZeroJeden, IX 2005 Zamek w Bodzentynie - Widok od południowego-wschodu, fot. ZeroJeden, IX 2005 Zamek w Bodzentynie - Widok od południowego-zachodu, fot. ZeroJeden, VII 2001 Zamek w Bodzentynie - Widok od wschodu, fot. ZeroJeden, IX 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. ZeroJeden, IX 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. ZeroJeden, IX 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. ZeroJeden, IX 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - Ruiny na widokówce z 1910 roku Zamek w Bodzentynie - fot. ZeroJeden, IX 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. ZeroJeden, IX 2005 Zamek w Bodzentynie - fot. JAPCOK, IV 2005 Zamek w Bodzentynie - Plan zamku średniowiecznego według Marii Brykowskiej 'Zamek/pałac biskupów krakowskich w Bodzentynie...'  <!--[<a href='54' title='Zamek w Bodzentynie - 54' alt='Zamek w Bodzentynie - 54' target=_blank>źródło</a>]--> Zamek w Bodzentynie - Plan zamku według Marii Brykowskiej  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=298&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(298);return false;'>źródło</a>] Zamek w Bodzentynie - Plan miasta z początku XIX wieku, zbiory AP w Radomiu  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=298&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(298);return false;'>źródło</a>] Zamek w Bodzentynie - Rekonstrukcja założenia z 1 połowy XVII wieku według Marii Brykowskiej  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=298&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(298);return false;'>źródło</a>] Zamek w Bodzentynie - Plan sytuacyjny zamku z 1824 roku, ze zbiorów AP w Radomiu  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=298&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(298);return false;'>źródło</a>] Zamek w Bodzentynie - Zamek od strony dziedzińca i wschodniej w 1 połowie XIX wieku, akwarela T.Chrząńskiego. Stronczyński, Atlas II Zamek w Bodzentynie - Ruiny od strony wschodniej w 1 połowie XIX wieku, Akwarela T. Chrząńskiego. Stronczyński, Atlas II Zamek w Bodzentynie - Widok od południowego-zachodu według akwareli A.Schouppe z 1861 roku  [<a href=/bibl_ksiazka.php?idksiazki=298&wielkosc_okna=d onclick='ksiazka(298);return false;'>źródło</a>] Zamek w Bodzentynie - Litografia J.Ceglińskiego z około 1957 roku Zamek w Bodzentynie - Drzeworyt według rysunku J.Krajewskiego, Tygodnik Illustrowany 1882 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN Zamek w Bodzentynie - Drzeworyt, Tygodnik Illustrowany 1889 ze zbiorów Biblioteki Instytutu Badań Literackich PAN
Serwis wykorzystuje technologię cookie w celu uprzyjemnienia użytkowania.